भारतकोश
पंचतन्त्रम् (सटीक - सम्पूर्ण पाँचों तन्त्र)

पंचतन्त्रम् (सटीक - सम्पूर्ण पाँचों तन्त्र)

पण्डित विष्णु शर्मा द्वारा

स्रोत: पंचतन्त्रम् (सटीक - सम्पूर्ण पाँचों तन्त्र) · श्रीवेङ्कटेश्वर स्टीम प्रेस, बम्बई · 1910 (उद्गम)

DevanagariHindipublished536 पृष्ठ

पृष्ठ 508, कुल 536 में से

संदर्भ में पढ़ें
पृष्ठ 508

भाषाटीकासमेतम्। (४९३) सम्पूरितः । तञ्च घटं नागदन्ते अवलम्ब्य तस्य अधस्तात् खट्वां निधाय सततम् एकदृष्ट्या तम् अवलोकयति । अथ कदाचित् रात्रौ सुप्तः चिन्तयामास, "यत्त परिपूर्णोऽयं घट- स्तावत् सक्तुभिः वर्त्तते । तद् यदि दुर्भिक्षं भवति तत् अनेन रूपकाणां शतमुत्पद्यते । ततस्तेन मया अजाद्वयं ग्रहीत- व्यम् । ततः षाण्मासिकप्रसववशात् ताभ्यां यूथं भविष्यति । ततोऽजाभिः प्रभूता गा ग्रहीष्यामि, गोभिः महिषीर्महिषी- भिः वडवा वडवाप्रसवतः प्रभूता अश्वा भविष्यन्ति, तेषां विक्रयात् प्रभूतं सुवर्णं भविष्यति, सुवर्णेन चतुःशालं गृहं सम्पद्यते । ततः कश्चिद् ब्राह्मणो मम गृहम् आगत्य प्राप्त- वयस्कां रूपाढ्यां कन्यां दास्यति, तत्सकाशात् पुत्रो मे भविष्यति, तस्य अहं सोमशर्मेति नाम करिष्यामि । ततः तस्मिन् जानुचलनयोग्ये सञ्जातेऽहं पुस्तकं गृहीत्वा अश्व- शालायाः पृष्ठदेशे उपविष्टः तदवधारयिष्यामि । अत्रान्तरे सोमशर्मा मां दृष्ट्वा जनन्युत्सङ्गात् जानुप्रचलनपरोऽश्वखुरास- न्नवर्ती मत्समीपम् आगमिष्यति । ततोऽहं ब्राह्मणीं कोपा- विष्टोऽभिधास्यामि, गृहाण तावद् बालकम् । सापि गृहकर्म- व्यग्रतया अस्मत् वचनं न श्रोष्यति, ततोऽहं समुत्थाय तां पादप्रहारेण ताडयिष्यामि" । एवं तेन ध्यानस्थितेन तथा एव पादप्रहारो दत्तो, यथा स घटो भग्नः । सक्तुभिः पाण्डु- रतां गतः । अतोऽहं ब्रवीमि- किसीएक नगरमें स्वभावसे कृपण नाम ब्राह्मण रहता था उसने भिक्षासे पाये खानेमे बचे सत्तूओंसे एक घड़ा पूर्ण किया । उस घड़ेको खूंटीपर लटका- कर उसके नीचे खाट बिछाये निरन्तर एक दृष्टीसे उसे देखता रहता तब किसी समय शयन करते रात्रिमें विचारने लगा । कि, यह घड़ा भरा दीखता है । सो यदि दुर्भिक्ष पड़जाय तो यह सौ रुपयेको विकै । तो उसकी मैं दो बकरी मोल लूं । फिर छः महीनेके प्रसव वशसे उनका यूथ होजायगा तो बकरियोंसे फिर बहुतसी गौ ग्रहण करूंगा । गौओंसे भैंस, भैंससे घोड़ी घोड़ीसे बहुतसे घोड़े