पारस्कर गृह्यसूत्र (मार्गदर्शिनी टीका व हिन्दी व्याख्या सहित)

( ८५ )

अथ— अञ्जलिपूरणानन्तरम्, आचार्यः एनं—माणवकं, 'सूर्यम् उदीक्षस्व' इति प्रैषेण सूर्यम्—आदित्यम्, उदीक्षयति—उर्ध्वमुखं कारयित्वा प्रदर्शयति । स च प्रेषितः माणवकः "तच्चक्षुरिति मन्त्रं पठन् पश्यति । स च मन्त्रः १-१७-६ सूत्र व्याख्यायां दर्शितः ।

अथाऽस्य दक्षिणाँ समधि हृदयमालभते— मम व्रते ते हृदयं दधामि मम चित्तमनुचित्तं ते अस्तु । मम वाचमेकमना जुषस्व बृहस्पतिष्ट्वा नियुनक्तु मह्यमिति । २-२-१९

अथ—सूर्यदर्शनानन्तरम्, अस्य—माणवकस्य, दक्षिणांसम् अधि—दक्षिणस्कन्धस्य उपरि स्वं दक्षिणहस्तं नीत्वा, माणवकस्य हृदयं—वक्षः, आलभते—स्पृशति "मम व्रते ते" इत्यादिना मन्त्रेण । व्याख्यातश्चेदृशो मन्त्रः(१-१-८) विवाहप्रकरणे । तत्र 'प्रजापतिस्त्वा नियुनक्तु मह्यमिति, अत्र तु प्रजापतिस्थाने बृहस्पतिरिति विशेषः ।

बृहस्पतिः—बृहतां—मन्त्राणां पतिः ।

अथाऽस्य दक्षिणं हस्तं गृहोत्वाऽऽह को नामाऽसीति । २-२-२०

अथ—हृदयालम्भनानन्तरम, अस्य—माणवकस्य, दक्षिणं हस्तं स्वदक्षिणहस्तेन गृहीत्वा "को नामासि" इति आह—वदति आचार्यः ।

असावहं भो ! इति प्रत्याह । २-२-२१

माणवकः "असावहं भो !—असौ अमुकशर्माऽहं भो ! इति प्रत्याह—प्रतिवचनं करोति ।

अथैनमाह कस्य ब्रह्मचार्यसीति । २-२-२२

अथ—प्रतिवचनानन्तरम्, एनं—माणवकं "कस्य ब्रह्मचार्यसि" इति पृच्छति आचार्यः ।