पारस्कर गृह्यसूत्र (मार्गदर्शिनी टीका व हिन्दी व्याख्या सहित)

( ४२६ )

सम्पूर्णो मन्त्रः—शुनं सुफाला विर्कृषन्तु भूमिं शुनं कीनाशा अभियन्तु वाहैः। शुनासीरा हविषा तोशमाना सुपिप्पला ओषधीः कर्त्तनास्मे। शु. य. १२-६६

नवाग्न्युपदेशात् । ६

वपनानुषङ्गाच्च । ७

वलीवर्दयोजने कर्षणे च मन्त्रप्रयोगो नास्तीति पक्षान्तरमाह— वा—पक्षान्तरे। योजने कर्षणे च न—न मन्त्रयोगः, अग्न्युपदेशात्—अग्निचयने तयोरुपदेशात् । न च अग्निप्रकरणे पठितयोरत्र उपदेशः अतिदेशो वा अस्ति । यदि तौ मन्त्रौ अत्र भवतः तर्हि अग्निप्रकरणे बीजवपने 'या ओषधीरित्यादयः ये मन्त्राः विनियुक्ताः तेषामपि अनुसङ्ग-सम्बन्धः आपतेत् । अतएव वलीवर्दयोजने कर्षणे च मन्त्रो नास्ति। इति पक्षान्तरम् ।

अग्र्यमभिषिच्याकृष्टं तदाऽऽकृषेयुः । ८

अग्र्यं—श्रेष्ठं वलीवर्दम्, अभिषिच्य—गन्धमाल्यादिभिः भूषयित्वा अकृष्टम्—अविलिखितं क्षेत्रं तदा आकृषेयुः—विलिखेयुः ।

स्थालीपाकस्य पूर्ववद्देवता यजेदुभयोर्व्रीहियवयोः प्रवपन् सीतायज्ञे च । ९

साग्निकस्य कृषिकर्मणि विशेषमाह—मातृपूजाभ्युदयिकश्राद्धानन्तरम् आवसथ्याग्नौ ब्रह्मोपवेशनादिप्राशनान्ते लाङ्गलयोजनोक्त तण्डुलस्थाने पूर्वसिद्धस्य स्थालीपाकस्य—चरोः, पूर्ववत्—लाङ्गलयोजनोक्तवत् देवताः—लाङ्गलयोजनदेवताः इन्द्रादीन्, यजेत्, किं कुर्वन् ? प्रवपन्—वपनं कुर्वन् । कयोः ? व्रीहियवयोः, तथा सीतायज्ञे च । व्रीहियवयोः वपनकाले सीतायज्ञे च लाङ्गलयोजनदेवताः अर्च्चा इत्यर्थः।

ततो ब्राह्मणभोजनम् । १०

व्याख्यातमेतत् ।

इति पारस्करगृह्यसूत्रव्याख्यायां मार्गदर्शिन्यां द्वितीयकाण्डे त्रयोदशी कण्डिका ॥

—४०४—