पारस्कर गृह्यसूत्र (मार्गदर्शिनी टीका व हिन्दी व्याख्या सहित)

( १४६ )

हेमन्तस्याप्युपलक्षकः, उत—पुनश्च, वसन्तः—मीनमेषमासद्वयात्मकः, तथैव वर्षाः—वर्षर्तुः, शरत्—शरदृतुश्च इति सर्वे ऋतवः, नः—अस्माकं, शिवाः—कल्याणामोदप्रदाः, तथा अभयाः—विमलस्वास्थ्यप्रदाश्च सन्तु। शतशारदानां—शरदां शते सम्भूतानां, तेषां—पूर्वोक्तानाम्, एषां— ग्रीष्मादीनामृतूनां, निवाते—ऋतुप्रयुक्त वाताद्युपद्रवरहिते, तथा अभये— भयरहिते, काले तदुपलक्षिते देशे च वसेम—निवसेम। शतं वर्षाणि निरुपद्रवा जीवेम इति सारः।

स्थालीपाकस्य जुहोति—
"सोमाय मृगशिरसे मार्गशीर्ष्यै पौर्णमास्यै हैमन्ताय चेति"॥ ३

एतदनन्तरं स्थालीपाकस्य—चरोः ‘अवयवलक्षणा षष्ठी’। सोमाय इत्यादिभिश्चतुर्भिर्मन्त्रैः स्वाहान्तैः चतस्र आहुतीः जुहोति।

प्राशनान्ते सक्तुशेषठं शूर्पे न्युप्योपनिष्क्रमप्रभृत्यामार्जनात् । ४

प्राशनान्ते—स्विष्टकृद्धोमादिसंस्रवप्राशनान्ते बलिहरणार्थं सक्तुशेषं श्रवणाकर्मप्रभृतिविनियोगावशिष्टं, शूर्पे न्युप्य—कृत्वा उपनिष्क्रमणप्रभृति, .आमार्जनात्—श्रवणाकर्मोक्तविधिना उपनिष्क्रम- णादिमार्जनान्तं कर्म (२-१४-६, २-१४-१६) भवति।

मार्जनान्त उत्सृष्टो बलिरित्याह। ५

मार्जनान्ते—द्वारदेशे मार्जनावसाने 'उत्सृष्टो वलिः' इति आह— ब्रूयात्। इति आग्रहायणीकर्म।

( स्रस्तरारोहणम् )
पश्चादग्नेः स्रस्तरमास्तीर्याहृतं च वास आप्लुता
अहतवाससः प्रत्यवरोहन्ति । ६

आप्लुताः—स्नाताः, अहतवाससः—अहते नवे सकृत् प्रक्षालिते सदृशे वस्त्रे प्रत्येकं येषां ते यजमानप्रभृतयः, अग्नेः—आवसथ्याग्नेः, पश्चात्— पश्चिमायां दिशि, स्रस्तरं—प्रागग्रैः कुशैः सम्पादितम्,