पारस्कर गृह्यसूत्र (मार्गदर्शिनी टीका व हिन्दी व्याख्या सहित)

( ५१ )

पूर्वोक्त स्थालीपाकात् वलिहरणं - वलिदानं करोति विश्वेभ्यो देवेभ्यः भूतगृहेभ्यः आकाशाय च इति ।

वैश्वदेवस्याग्नौ जुहोत्यग्नये स्वाहा प्रजापतये स्वाहा देवेभ्यः स्वाहाऽग्नये स्विष्टकृते स्वाहेति । १-१२-३

विश्वेदेवाः देवपितृमनुष्य देवता अस्येति वैश्वदेवः—पञ्चमहायज्ञार्थं साधितः पाकः । तस्य वैश्वदेवस्य—वैश्वदेवपाकसम्वन्धिनः चरोः, अत्र वैश्वदेवस्येति अवयवलक्षणा षष्ठी । अग्नये, प्रजापतये, विश्वेभ्यो देवेभ्यो, इति आहुति त्रयं हुत्वा स्थालीपाकात् वैश्वदेवपाकाच्च किंचित् किंचित् गृहीत्वा अग्नये स्विष्टकृते इति—एकाम् आहुतिं जुहोति — जुहुयात् । ततः भूरादि प्राजापत्यान्ता नवाहुती — जुहुयात् ।

बाह्यतः स्त्रीबलिं॒ हरति— नमः स्त्रियै नमः प्राशनान्ते पुं॒से वयसेऽवयसे, नमः शुक्लाय कृष्णदन्ताय पापिनां पतये नमः । ये मे प्रजामुपलोभयन्ति ग्रामे वसन्त उत वाऽरण्ये तेभ्यो 'नमोऽस्तु बलिमेभ्यो हरामि स्वस्ति मेऽस्तु प्रजां मे ददत्विति । १-१२-४

प्राशनान्ते—संस्रवप्राशन—मार्जन—पवित्रप्रतिपत्ति—प्रणीता विमोक—दक्षिणादानानि कृत्वाततः स्थालीपाकात् बाह्यतः—शालाया वहिः प्राङ्गणे, स्त्रीबलिं—स्त्र्यादिभ्यः बलिं हरति—उपहरति ददाति यजमानः “नमः स्त्रियै इत्यादिभिः पञ्चभिर्मन्त्रैः यथा, :— (१) नमः स्त्रियै इदं स्त्रियै । (२) नमः पुं॒से वयसेऽवयसे इदं पुं॒से वयसेऽवयसे । (३) नमः शुक्लाय कृष्णदन्ताय पापिनां पतये इदं शुक्लाय कृष्णदन्ताय पापिनां पतये । (४) नमो ये मे प्रजामुपलोभयन्ति ग्रामे वसन्त उत वाऽरण्ये तेभ्यः इदं ये मे इत्यादि ।