पारस्कर गृह्यसूत्र (मार्गदर्शिनी टीका व हिन्दी व्याख्या सहित)

( ६० )

सम्पूर्णमन्त्रः— त्र्यायुषं जमदग्नेः कश्यपस्य त्र्यायुषम् । यद्देवेषु त्र्यायुषं तन्नो अस्तु त्र्यायुषम् । शु. य. ३/६२

स यदि कामयेत सर्वमायुरियादिति वात्सप्रेणैनमभिमृशेत् । १-१६-८

स—पिता यदि कामयेत—इच्छेत् अय कुमारः सर्वं—सम्पूर्णम् आयुः जीवितम्, इयात्—प्राप्नुयात् इति, तर्हि एनं—शिशुं वात्सप्रेण—वात्सप्रिण भालन्दनेन दृष्टेन अनुवाकेन दिवस्परीत्यादिद्वादशर्चेन अभिमृशेत्— अभि—समन्ततः अर्थात् सर्वं शरीरम् आलभेत ।

दिवस्परीत्येतस्यानुवाकस्योत्तमामृचं परिशिनष्टि । १-१६-९

दिवस्परि इति एतस्य द्वादशार्चस्यानुवाकस्य उत्तमाम्—अन्तिमाम् ऋचम्—अस्ताव्यग्निरित्यादिकां परिशिनष्टि—व्युदस्यति परित्यजति । तां परित्यज्य एकादशभिः ऋग्भिः कुमारमभि मृशेदिति भावः ।

ते च मन्त्राविस्तरभिया न लिख्यन्ते । शु. यजु. १२ — १८तः

प्रतिदिशं पञ्च ब्राह्मणानवस्थाप्य ब्रूयादिममनुप्राणितेति १-१६-१०

कुमारस्य प्रतिदिशं—दिशं दिशं प्रति प्रतिदिशम् अर्थात् चतसृषु दिक्षु मध्ये च एकैकमिति पंच ब्राह्मणान् अवस्थाप्य – सन्निवेश्य, इमं—कुमारम् अनुप्राणित–अनुलक्ष्यीकृत्य प्राणेत्यादि ब्रूत इति ब्रूयात् ।

पूर्वो ब्रूयात् प्राणेति, व्यानेति दक्षिणः, अपानेत्यपरः उदानेत्युत्तरः, समानेति पञ्चम उपरिष्टादवेक्षमाणो ब्रूयात् । १-१६-११