परिभाषेन्दुशेखर (नागेश भट्ट - व्याकरण परिभाषा सिद्धान्त एवं भैरवी टीका सटीक)

परि० क्र० विवरणम् विशेषः वार्तिकस्थप्रत्ययांशानुवाद- कत्वात् सूत्र-(सूत्रोपष्टम्भक- वार्तिक)-सिद्धा । ३४. 'चार्थे द्वन्द्वः' (२.२.२९) ज्ञापकसिद्धापीयम् 'तिष्यपुनर्वस्वोः' (१.२.६३) इति सूत्रस्थ 'च'पदार्थस्य इति सूत्रस्थ-बहुवचनग्रहणस्य ज्ञापकत्वात् । (समाहारेतरेतररूपस्य) अनुवादकत्वात् सूत्रसिद्धा । ३५. 'व्यत्ययो बहुलम्' (३.१.८५) × इति सूत्रे बहुलमिति 'षष्ठी- युक्तश्छन्दसि वा' (१ ४ ९) इति सूत्रे च वाग्रहणञ्चेति योगविभागेनैषा सिद्धा । ३८. 'विप्रतिषेधे परं कार्यम्' अत्र पूर्वादिभागपञ्चकाणामुत्तरोत्तरं बलवत्त्वं (१.४.२) इति सूत्रानुवादि- बोध्यते । तत्र प्रथमभागस्य (पूर्वात् परं बलवत् केयम् । इत्यस्य) साधकत्वादियं तत्सूत्रानुवादिका बोध्या । ३९. 'विप्रतिषेधे०' इति सूत्रार्थ- सूत्रस्य विधिपरत्वमुपजीव्य सिद्धेयम् । स्य विवरणभूतत्वादियं तत्सूत्रसिद्धा । ४०. " " सूत्रस्य नियमपरत्वे सिद्धा । ( स्वतन्त्र ) वाचनिकी [ ख ] १. 'लण्' इति माहेश्वरसूत्रे (६) केचित्तु 'अइउण्' (माहे०सू० १), 'लण्'-सूत्रयो- भाष्यकृता स्फुटीकृतेयम् । र्णकारद्वयग्रहणस्य ज्ञापकत्वात् ज्ञापकसिद्धापीय- मित्याहुः । २. 'षष्ठी स्थाने योगा' इति अपेक्षाधीसहकृते तत्तद्वाक्यार्थबं धे सति दृढतर- सूत्रस्थभाष्ये 'अधिकारो संस्कारस्य जननात् वारंवारं तद्बोधस्यानपेक्षितत्वेन नाम त्रिःप्रकारः' इत्यादिना अपेक्षाबुद्धिरूप-(शास्त्रीय)-न्यायसिद्धापीयमिति सिद्धा । केचित् । ३. 'पूर्वत्रासिद्धम्' (८.२.१) इति तथैव उपेक्षाबुद्धिरूप-(शास्त्रीय)-न्यायसिद्धापीय- सूत्रस्थभाष्ये भाष्यकृता 'कार्य- मिति केचित् । कालं संज्ञापरिभाषम्' इति वस्तुतः २-३ परिभाषेऽस्वीकार्ये, निष्फलत्वात् । स्पष्टं वचनरूपेण पठिता । विस्तरस्तु १९ पृष्ठे भूतितिलके द्रष्टव्यः । १६. 'येन विधिः०' इति सूत्रस्थ- × भाष्ये वचनरूपेण पठिता । -१२-