प्रबोधचन्द्रोदयम् (कृष्णमिश्र यति - वेदान्त रूपक नाटक सटीक)

कुत उपालप्स्ये ? ( महि, तुअ मुहदंसणेण अप्पाणं जेव्व महाराओ ण बेइस्यदि । कुदो उवालहिस्सदि ? ) मिथ्यादृष्टिः—सखि, कि मामलीकसौभाग्यां संभाव्य विडम्बयसि । ( सहि, किं मं अलीअसोहग्गं संभाविय विलम्बेसि ) विभ्रमावती—सखि, सांप्रतमेव प्रेक्षिष्येऽलीकत्वं सौभाग्यस्य । अन्यच्च निद्राघूर्णाकुले प्रियसख्या लोचने पश्यामि । तर्हि कि खलु प्रिय- सख्या लोचनस्य विनिद्रतायाः कारणम् । ( सहि, संपदं जेव्व पेक्खिस्से अलि- अत्तणं सोहग्गस्स । अण्णंच णिद्दाघुम्माउले पिअसहीए लोअणौ पेक्खेमि । ता कि खु पिअसहीए लोअणस्स विणिद्ददाए कालणम् ) मिथ्यादृष्टिः—सखि, एकवल्लभापि या स्त्री भवति तस्या अपि निद्रा दुर्लभा । किं पुनरस्माकं सकललोकवल्लभानाम् । ( सहि, एकवल्लहावि जा इत्थिआ भवई ताएवि णिद्दा दुल्लहा । किं उण अम्हाणं सअललोअवल्लहाणम् ) रिष्यति, आनन्दाधिक्येनात्मविस्मृतिर्भवतीत्यन्तर्निधायायंग्रन्थः। कुतः ?-कस्मात् । अलीकसौभाग्यम्-मिथ्याभाग्यवतीम् । सम्भाव्य-कल्पयित्वा । त्वां दृष्ट्वैव महाराजः त्वं विस्मरिष्यतीति तव कथनन्मम सौभाग्यातिशयकल्पनया, नास्ति मम तादृशं सौभाग्यं यन्मयि महाराजस्य तथाभूतमाकर्षणं स्यादतो मामलीक सौभाग्यां कल्पयित्वोपहासो नोचित इति भावः । विडम्बयसि-उपहससि । अलीकत्वम्-असत्यताम् । विपरीतलक्षणया सत्यत्वमित्यर्थः, निद्राघूर्णाकुले- निद्रया घूर्णमाने तथैव चाकुले । प्रियसख्याः-तव । विनिद्रतायाः-जागरस्य । किमु दिश्य जागरेण निद्रां क्षपितवत्यसि, यदेवं घूर्णमाने व्याकुले च तव लोचने दृश्येते नास्ति तव प्रियः परासक्तो यं प्रतीक्षमाणायास्तवैयं स्थितिः स्यादिति तात्पर्यम् । एकवल्लभा-एकत्र नायकेऽनुरक्ता । तस्याः-एकवल्लभायाः । साऽपि स्वं नायकं प्रतीक्षमाणा निशमुन्निद्रभावेन गमयन्ती सम्भवति । सकललोकवल्लभा उलाहना कैसा ? मिथ्या०—सखि, क्यो मेरे सौभाग्य की मिथ्या कल्पना करके मुझे बना रही हो ? विभ्रमा०—अभी तो तुम्हारे मिथ्या सौभाग्यको देखना है और तुम्हारी आंखों रात जागरणकी खुमारी दीख पडती है, क्या कारण है ? मिथ्या०—जिसका एक स्वामी होता है वह स्त्री भी ठीक से सो नही पाती है, फिर हमारी जैसी सकल लोकवल्लभाकी क्या बात ?