भारतकोश
प्रबोधचन्द्रोदयम् (कृष्णमिश्र यति - वेदान्त रूपक नाटक सटीक)

प्रबोधचन्द्रोदयम् (कृष्णमिश्र यति - वेदान्त रूपक नाटक सटीक)

Prabodhachandrodaya of Krishnamishra with Commentary

कृष्णमिश्र यति द्वारा

DevanagariHindipublished274 पृष्ठ

पृष्ठ 109, कुल 274 में से

संदर्भ में पढ़ें
पृष्ठ 109

द्वितीयोऽङ्कः ६१ यः प्रागासीदभिनववयोविभ्रमावाप्तजन्मा चित्तोन्माथी विविधविषयोपप्लवानन्दसान्द्रः। वृत्तीरन्तस्तिरयति त्वाश्लेषजन्मा स कोऽपि प्रौढः प्रेमा नव इव पुनर्मान्मथो मे विकारः॥ ३६॥ मिथ्यादृष्टिः—महाराज, अहमपि सांप्रतं नवयौवना संवृत्ता। न खलु भावानुबन्धः प्रेमा कालेनापि विघटते। आज्ञापयतु महाराजः किन्निमित्तं भट्टारकेण स्मृतास्मि। (महाराअ, अहंपि संपदं नवजोवणा संवृत्ता। ण खु भावाणुबन्धो प्पेमा कालेणावि विघडिअदि। आणवेदु महाराओ किंणिमित्तं भट्ठिणा सुमरिदम्हि) महामोहः—प्रिये, स्मर्यते सा हि वामोरु या भवेद्धृदयाद्बहिः। प्रियाऽऽलिङ्गितः सन् युवेव प्रतीये तन्मन्ये मम यौवन गत्वा पुनः परावृत्तमिवेति भावः। य. प्रागिति० अभिनववयो विभ्रमावाप्तजन्मा नवीनावस्थोचितविलासप्राप्तजनुः चित्तोन्माथी हृदयोन्मादकः विविधविषयोपप्लवानन्दसान्द्रः नानाविधभोग्यपदार्थ- सम्बन्धसमुद्भूतहर्षपूर्णः यः मान्मथो विकारः कामवेगः मे मम मोहस्य प्राक् यौ- वनावस्थायाम् आसीत् सः नव इव प्रौढः प्रेमा अनुपभुक्त इव प्रगाढस्तदाश्लेष- जन्मा त्वदङ्गसङ्गसमुद्भवः स्नेहः अन्तः हृदयदेशावच्छेदेन वृत्तीः तत्तद्वाह्यवस्तुविष- यकज्ञानानि तिरयति आवृणोति। मम यौवनदशायां यादृशो मन्मथो विकार आसीत्स एव संप्रति त्वदालिङ्गनेन प्रादुर्भूय ममान्तर्वृत्तीरावृणोतीति मन्ये मदीयं यौवनमेव परावृत्तमिति भावः। शालिनीवृत्तम्, तल्लक्षणं यथा—'मात्तौ गौ चेच्छा- लिनी वेदलोकैः'॥ ३६॥ साम्प्रतम्-भवता सङ्गमस्यात्र काले। नवयौवना-नववयाः। संवृत्ता-जाता। भावा- नुबन्धः-हृदयगतः। प्रेमा-स्नेहः। विघटते-न्यूनीभवति। भट्टारकेण-राज्ञा भवता। स्मर्यत इति० हे वामोरु सुन्दरजङ्गे, सा स्मर्यते ध्यायते या हृदयात् बहिः अन्यत्र नइ जवानीकी मस्तीसे उत्पन्न होने वाला तथा हृदयको मथकर नाना प्रकारका वैषयिक सुख उपस्थित करने वाला जो कामविकार पहले था, वह फिरसे तुम्हारे आलिङ्गनसे उद्भूत होकर सभी वृत्तियोको तिरोहित कर रहा है ॥ ३६ ॥ मिथ्यादृष्टि—महाराज मे भी इस समय नई नवेली सी हो रही हूँ, भावानुबन्धी प्रेम पर समयकी आंच नहीं लगती है। कृपया आप बतावें क्यो याद की गई हूँ। महामोह—प्रिये, जो हृदयसे दूर हो उसे याद किया जाता है, तुम तो हमारे