भारतकोश
प्रबोधचन्द्रोदयम् (कृष्णमिश्र यति - वेदान्त रूपक नाटक सटीक)

प्रबोधचन्द्रोदयम् (कृष्णमिश्र यति - वेदान्त रूपक नाटक सटीक)

Prabodhachandrodaya of Krishnamishra with Commentary

कृष्णमिश्र यति द्वारा

DevanagariHindipublished274 पृष्ठ

पृष्ठ 168, कुल 274 में से

संदर्भ में पढ़ें
पृष्ठ 168

१५० प्रबोधचन्द्रोदयम् प्रतीहारी—एष देवः। तदुपसर्पतु प्रियसखी। (एसो देवो। ता उव- सप्पदु पिअसही) क्षमा—(उपसृत्य) जयतु जयतु देवः। एषा देवस्य दासी क्षमा साष्टाङ्गं प्रणमति। राजा—क्षमे, अत्रोपविश्यताम्। क्षमा—(उपविश्य) आज्ञापयतु देवः। किमर्थमाहूतो दासीजनः। राजा—अस्मिन् सङ्ग्रामे दुरात्मा क्रोधस्त्वया जेतव्यः। क्षमा—देवस्याज्ञया महामोहमपि जेतुं पर्याप्तास्मि कि पुनः क्रोधं तनुचरमात्रम्। तदहमचिरादेव— तं पापकारिणमकारणबाधितारं स्वाध्यायदेवपितृयज्ञतपःक्रियाणाम्। क्रोधं स्फुलिङ्गमिव दृष्टिभिरुद्धमन्तं कात्यायनीव महिषं विनिपातयामि ॥ १७ ॥ उपसर्पतु-समीपमुपैतु। किमर्थम्-केनोद्देश्येन। आहूतः-आकारितः। देवस्य-भवतः। पर्याप्ता-क्षमा। तदनुचरमात्रम्-केवलं मोहभृत्यम्। अचि- रात्-शीघ्रम्। त पापेति० पापकारिणम् दुराचारपरायणम् स्वाध्यायदेवपितृयज्ञतपःक्रियाणाम् वेदाध्ययनदेवयज्ञस्वरूपज्योतिष्टोमादिपितृयज्ञरूपश्राद्धादितपस्यानाम् अकारणबा- धितारम् अहेतुकविरोधिनम् दृष्टिभिः नयनव्यापारैः स्फुलिङ्गमग्निकणम् उद्ध- प्रतीहारी—ये महाराज हैं, सखि, उनके पास जाओ। क्षमा—(समीप जाकर) जय हो, जय हो, महाराज की। श्रीमान् की दासी यह क्षमा साष्टाङ्ग प्रणाम करती है। राजा—क्षमे, यहाँ बैठो। क्षमा—(बैठकर) महाराज, आदेश दें, इस दासीको क्यों बुलाया गया है। राजा—इस युद्धमें दुरात्मा क्रोधको तुम जीतना। क्षमा—महाराजकी आज्ञासे महामोहको भी जीत सकती हूँ उसके अनुचर क्रोधकी क्या बात? अतः मैं शीघ्र ही— अकारण कष्ट देने वाला, पापकारी, स्वाध्याय, देवयज्ञ और पितृयज्ञ आदिके विरोधी,