भारतकोश
प्रासाद मण्डन (मण्डन सूत्रधार - मन्दिर निर्माण, शिखर, मण्डप एवं वास्तु लक्षण सटीक)

प्रासाद मण्डन (मण्डन सूत्रधार - मन्दिर निर्माण, शिखर, मण्डप एवं वास्तु लक्षण सटीक)

Prasada Mandanam of Sutradhara Mandana with Commentary

मण्डन सूत्रधार (महाराणा कुम्भा के प्रधान वास्तुकार) द्वारा

DevanagariHindipublished278 पृष्ठ

पृष्ठ 75, कुल 278 में से

संदर्भ में पढ़ें
पृष्ठ 75

३८ प्रासादमण्डने गणेश आयतन— गणेशस्य गृहे तद्वच्चण्डी शम्भुर्हरी रविः । मूर्त्तयो द्वादशान्येऽपि गणाः स्थाप्या हिताश्च ये ॥४२॥ इति गणेशायतनम् । गणेश के पंचायतन देवों मे—मध्य में गणेश, उसके पीछे प्रदक्षिण क्रम से चंडीदेवी, महादेव, विष्णु और सूर्य की स्थापना करे । तथा बारह गणों की मूर्त्तियां भी स्थापित करना हित कारक है ॥४२॥ विष्णु आयतन— विष्णोः प्रदक्षिणेनैव गणेशार्काम्बिकाशिवाः । गोप्यस्तस्यावतारस्य मूर्त्तयो द्वारिकां तथा ॥४३॥ इति विष्ण्वायतनम् । विष्णु के पंचायतन देवों मे—मध्य मे विष्णु को स्थापित करके उसके प्रदक्षिण क्रमसे गणेश, सूर्य, अम्बिका और शिव को स्थापित करे । तथा गोपियों की और अवतारों की मूर्त्तियां तथा द्वारिका नगरी को स्थापित करे ॥४३॥ चण्डी आयतन— चण्ड्याः शम्भुर्गणेशोऽर्को विष्णुः स्थाप्यः प्रदक्षिणे । मातरो मूर्त्तयो देव्या योगिन्यो भैरवादयः ॥४४॥ इति चण्डिकायतनम् । चंडी देवी के पंचायतन देवो में—मध्य मे चंडी देवी की स्थापना करके, उसके प्रदक्षिण क्रम से महादेव, गणेश, सूर्य और विष्णु को स्थापित करें । तथा मातृदेवी, चौसठ योगिनी आदि देवियो की और भैरव आदि देवो की भी मूर्त्तियां स्थापित करें ॥४४॥ शिव पञ्चायतन— शम्भोः सूर्यो गणेशश्च चण्डी विष्णुः प्रदक्षिणे । स्थाप्याः सर्वे शिवस्थाने दृष्टिवेधविवर्जिताः ॥४५॥ इति शिवायतनम् । शिव के पञ्चायतन देवों में-मध्य मे शिव को स्थापित करके, उसके प्रदक्षिण क्रम से सूर्य, गणेश, चण्डी और विष्णु को स्थापित करें । परंतु उनका दृष्टिवेध अवश्य छोड़ देवें ॥४५॥