प्रतिमानाटकम् (महाकवि भास - प्रतिमा-दर्शन एवं सम्पूर्ण ७ अङ्क सान्वय सटीक)
Pratimanatakam of Mahakavi Bhasa with Commentary
महाकवि भास द्वारा
पृष्ठ 136, कुल 178 में से
संदर्भ में पढ़ें( 145 )
रामः-(श्रुत्वा) स्वागतमतिथये। रावणः-साधु विशेषितं खलु रूपं स्वरेण। रामः-(विलोक्य) अये भगवान्। भगवन्! अभिवादये। रावणः स्वस्ति। रामः-भगवन्! एतदासनमास्यताम्। रावणः--(आत्मगतम्) कथमाज्ञप्त इवास्म्यनेन। (प्रकाशम्) बाढम्। (उपविशति) रामः-मैथिलि! पाद्यमानय भगवते। सीता-यदार्थपुत्र आज्ञापयति। (निष्क्रम्य प्रविश्य) इमा आपः। रामः-शुश्रूषय भगवन्तम्। सीता-यदार्थपुत्र आज्ञापयति। रावणः-(मायाप्रकाशनपर्याकुलो भूत्वा) भवतु भवतु। इयमेका पृथिव्या हि मानुषीणामरुन्धती। यस्या भर्तेति नारीभिः सत्कृतः कथ्यते भवान्॥ (८) रामः-तेन हि आनय, अहमेव शुश्रूषयिष्ये। रावणः-अयि, छाया परिहृत्य शरीरं न लङ्घयामि। वाचानुवृत्तिः खल्वतिथिसत्कारः। पूजितोऽस्मि। आस्यताम्। रामः-बाढम्। (उपविशति) रावणः-(आत्मगतम्) यावदहमपि ब्राह्मणसमुदाचारमनुष्ठास्यामि (प्रकाशम्) भोः! काश्यपगोत्रोऽस्मि। साङ्गोपाङ्गं वेदमधीये, मानवीयं धर्मशास्त्रं, माहेश्वरं योगशास्त्रं, बार्ह- स्पत्यमर्थशास्त्रं, मेघातिथेर्न्यायशास्त्रं, प्राचेतसं श्राद्धकल्पं च। रामः-कथं कथं श्राद्धकल्पमिति। शब्दार्थ - श्वः=कल। तत्रभवतः=पूज्य। तातस्य=पिता दशरथ की। अनुसंवत्सर=प्रत्येक वर्ष मे किया जाने वाला। श्राद्धविधिः=श्राद्धकर्म। कल्प- विशेषेण=विशिष्ट वस्तु दान के द्वारा। निवपनक्रियाम्=पिण्ड दान के कार्य को। पितरः = मृत पूर्वज। निवर्तयिष्यामि = पूर्ण करूंगा। चिन्त्यते=विचार किया जा रहा है। तृप्तिम् = तृप्ति को। येन केन = अपनी दशा के अनुरूप। त इव = वे ही। मे = मेरी। रामस्य = स्वयं के। सानुरूपाम् = अपने योग्य।