प्रतिमानाटकम् (महाकवि भास - प्रतिमा-दर्शन एवं सम्पूर्ण ७ अङ्क सान्वय सटीक)

( 82 ) रघुरयमत्रभवानजः पिता मे । किमभिगमनकारणं भवद्भिः सह वसने समयो ममापि तत्र ॥ (२१) राम ! वैदेहि ! लक्ष्मण ! अहमितः पितॄणां सकाशं गच्छामि । हे पितरः ! अयमहमागच्छामि । (मूर्च्छया परामृष्टः) (काञ्चुकीयो यवनिकास्तरणं करोति) सर्वे—हा हा महाराजः । हा हा महाराजः । (निष्क्रान्ता सर्वे) द्वितीय अङ्कः । शब्दार्थ—निवर्तते = वापस लौटी है। सन्ततं - लगातार। अभिषिच्य = अभिषेक करके। सन्नरपतेः = अच्छे राजा के। कृतार्थाः = सफल मनोरथ वाली। सहजान् = भाइयो को। समानविभवान् = तुल्य ऐश्वर्य वाले। कुरु = करो। तदन्यथा = उसे विपरीत रूप में। निःशेषम् - सम्पूर्ण को। जीवितैः = प्राणो से। क्षिप्रं = जल्दी से। आनीयता = बुला लो। पापं = बुरा कार्य। अस्तु = होवे। श्रवणसन्दग्धहृदयं = सुनने से पीड़ित हृदय वाले। आश्वासयितु = धैर्य बंधाने के लिए। पितरः = पूर्वज। आप जल (आपः शब्द संस्कृत मे नित्य बहुवचनान्त होता है)। आचम्य - आचमन करके। अमरपतेः सखा = इन्द्र के मित्र। अभिगमनकारण = आने का प्रयोजन। सह वसने = साथ रहने मे। इतः = यहाँ से। सकाश = पास मे। परामृष्टः = युक्त होना (आक्रान्त)। यवनिकास्तरण = वस्त्र से ढकना। अन्वय—कौसल्ये, मे अङ्ग स्पृश, त्वाम् चक्षुषा न पश्यामि। रामं प्रति गता बुद्धिः अद्य अपि न निवर्तते। (१८) अन्वय—त्वां राज्ये अभिषिच्य, सन्नरपतेः लाभात् प्रजाः कृतार्थाः कृत्वा, त्वत् सहजान् सन्ततम् आत्मनः समानविभवान् कुरु इति च ते आदिश्य इतः तपोवनं गन्तव्यम् इति एतया हि कैकेय्या, अहो, तत् निःशेषम् एकपदे अन्यथा कृतम् (१६)