पृथ्वीराज रासो (सटीक हिन्दी व्याख्या)

१४६ पृथ्वीराजरासो । [ आदि पर्व दिय ग्रास एक हथ इक हत्थ । परिग्रह प्रसाद सह कीन तथ्य ॥ नीसांन वाजि दरबार जोर । घन गर्ज्ज जान दरिया हिलोर ॥ कं० ॥ ६९८ ॥ पधराइ राइ मुख दरस कीन । क्रित क्रम्म पुब्ब फल मान लीन ॥ करि जात क्रम्म मति ग्रंथ सोधि । वेदोक्त विष्प बर बुद्धि बोधि ॥ कं० ॥ ६९९ ॥ मंगल उच्चार करि नृत्य गान । अच्छरि अलाप सुर भुवन जान ॥ कं० ॥ ७०० ॥ रु० ॥ ३५८ ॥ ॥ पृथ्वीराजजी के जन्मोत्तर गुणों का वर्णन ॥ साटक ॥ जन्मोत्तरि गुन जन्म राजन् वरं, चालीस वर्षं चती ॥ सा भोगं धर लक्ष्कि टिल्लति वरं, पंजाब पंचौ पथं ॥ इंद्रं प्रस्थय संभरी ववरयं, सोमेसजा जोतयं ॥ भुक्तं सुक्तय वंधि गज्जन वरं, जन्मं करं सुक्तयं ॥ कं० ॥ ७०१ ॥ रु० ॥ ३५९ ॥ ॥ सोमेसजी को पृथ्वीराजजी के जन्मोत्तर गुन सुन कर हर्ष और शोक होना ॥ कवित्त ॥ सोम वत्त सुनि श्रवन । हर्ष अरु सोक उपन्नौ ॥ दैव काल संजोग । तपै ढिल्ली घर थन्नौ ॥ कथै व्यास संभरी । क्रन्न इह वत्त प्रमानं ॥ किं जानै किं होइ । घरी इक गहन जानं ॥ खिस्मान मान संभर धनी । सुनी कित्ति अनगेस बर ॥ संची प्रमान सब इष्ट गुरु। कथै राज पृथिराज बर ॥ कं०॥ ७०२॥ रु०॥ ३६०॥ † ३५८ पाठान्तरः-अनगैस । हुव । विजलं । बिजुलि । चमक । जुंनु । मेघ । जन्म । बढ़ाय । राज । सोमेस । दीय । यांम । इक । इक । हथ । हथ । परिगह । परीग्रह । कीन । तथ । वन्नि । गर्ज्ज । जांणि । पधराय । राय । मुख । सरसन । हरष । कर्म । पुब । मंनि । क्रंम्म । मनि । वेदोक्त । विप्र । बुधि । प्रमोधि । गांम । ग्यांन । अछिर । अकर । सुरं । भूवन । जांनि ॥ ३५९ पाठान्तरः-जन्मोत्तरि । राजन्म । बर । चालीस । वर्ष । घटी । सोभाग्यं । सौभाग्यं । लक्ष्छि । दिलित । दिल्लिते । घर । पंचं । पंच । इंद्रप्रस्ख । ववरय । जोतियं । जोतियं । भुक्त । वर । जन्यं ॥ ३६० पाठान्तरः-सोम्र । वती । उपनौ । उपन्नो । दैव । संजोग । ढिल्ली । घरं । धंनो । क्रन । वत । जाने । होय । यक । घटिन । जांन समानं । संभरि । सुतिकित्ती । प्रमांन । प्रथौराज । पृथीराज ॥ † यह रूपक हमारे पास की और सब पुस्तकों में तो है किन्तु सं० १७७० वाली में नहीं है ॥