पृथ्वीराज रासो (सटीक हिन्दी व्याख्या)

दसम समय १३ ] पृथ्वीराजरासो । १६३ कवित्त ॥ धरि कंक्कप कौ रूप । भूप दानव संचारे ॥ लइ लछि सागर सुमथि । रिष्य आपान सुधारे ॥ राछ सीस किय पंड । मंडि दानव सब भंजिय ॥ किय देवासुर जुड्ड । ईस वर करि अरि गंजिय ॥ धारी सु धरा धरि पिठि पर । दिए रत्न वंटिय सुरनि ॥ कवि चंद द्वंद मेटन दुनो । श्री कंक्कप तेरे सरनि ॥ छं० ॥ १४१ ॥ रु० ॥ २० ॥ ॥ वाराह अवतार की कथा ॥ दूहा ॥ हिरनाषच्छ प्रथवी हरी । धर दानव अवतार ॥ इन्द्रादिक नागन सजिय । प्रति अवतार पुकार ॥ छं० ॥ १४२ ॥ रु० ॥ २१ ॥ कवित्त ॥ प्रति अवतार पुकार । लीन प्रथवी सर पारिय ॥ जवन जिह्वां न सु ठाम । धग्नि सत्त सायर गारिय ॥ 'किन्नं रूप वाराछ । जोति मन जोति सु कट्ठिय ॥ वहुल रूप तन दुरद । रिसन वैश्वा नर वट्ठिय ॥ 'कवि चंद चवत दानव भिरन । धरन धरा रद अग्र वर ॥ सुर राज काज उप्पर करन । कोन्न रूप जगदीस धर ॥ छं० ॥ १४३ ॥ रु० ॥ २२ ॥ कानं । अनुपं । परै । रथ । अच्य । आय । करै । कक्क । लगैं । स लौह । सु लोहं । मंनं सगी । कुसस्त्र । कुशस्त्रं । न लगै । न लगौं । न छैत्र । न छेवं । कुशस्त्रं न लगैं न छेवं न पारं । फिरै । सु राषिस । वृदं । कीण । मुनींदं । अनैकर । अनेक । मुरै । मरै । मुरे । इसो । अजैन्न । अनेज । अनुपं । हुश्र । सुर । कच्छयं । औय्यौ । पिठ । रषी । जुग । दान । भुमी । उधारी । उघारी । तैपै । कौल । क्यौ ॥ १४० पाठान्तरः-कबय । को । भुप । दांनव । संहरि । लई । लछ्छि । सुमरिपिथी । सुमथ्यि । रिषि । स्त्रायंन । सुधारि । शीश । काय । मोंड । दांनव । भंजिय । भंजीय । देवासुर । युद्ध । इससर वर करि मकिजिय । ईशवर । धारि । पिठ । परं । दए । वट्टिय । सुरन । दट । मैंटन । कच्छप । तैरै । सरण । सरन ॥ १४१ पाठान्तरः-हयग्रीवहि प्रथ्यीं हरी । हयग्रीवांहं पृथिवी हरी । प्रथमं । धुर । दांनव । ब्रह्मचार । ब्रह्मच्चार । ब्रह्माचार सुर । इद्रादिक । सुर इन्द्रादि ॥ २२ पाठान्तरः-नील प्रथी सर पारीय । जब्बन । जिहांन । ठांम । सायर । गारीय । कौंन । किंन्न । जोति । मनि । मोनों । जोति मनि प्रगटी । कट्टिय । क्कट्ठिय । कट्टिय । बढिय । ववत । धरनि । ऊपर । कौल ॥