पृथ्वीराज रासो (सटीक हिन्दी व्याख्या)

दसम समय १५ ] पृथ्वीराजरासो । १६५ कवित्त ॥ करि विरूप वाराह । पगनि पुर अविगत पिल्झिय ॥ जनु कि मेघ उतकंठ । कन्ना ससि षोडस झलिय ॥ असिय मुप्प दंतलिय । तरुन तिप्पिय आधारिय ॥ मेर चंद मनु वीज । चंद्र मनि परछ सुधारिय ॥ आरोपि प्रथ्थि अंबर पुच्छ । सत साइर संसै परिय ॥ कहि चंद दंड करि दैत सों। धरनि धार अद्धर धरिय ॥ छं० ॥ १५३ ॥ रू० ॥ २५ ॥ भुजंगी ॥ वपू वीर वीरं धृतं धृत्त मारं । दिठं दुष्ट दाने कलं कोल कारं ॥ वरं तुंड तुंगं विसालंत नैनं । छिनं छीन लोकं जुरे दूत सेनं ॥ १५४ ॥ रुधिं फट्टि वज्जंग वज्जे वितूरं । गनं आंन कंतं वजं पंच पूरं ॥ श्रवं खोर भारं भिरे भूर भारी । तिनं मेक मानी अफाली असारी ॥ १५५ ॥ घटे घोष छोनी बलं छीन नूरं । घरे सुद्ध उदं दिवं संम जूरं ॥ धरे दंत धारा वरं सेष ओपं । मयं कंक लंकं कियं कंठ लोपं ॥ १५६ ॥ जयं जोगधारी मछापान पानं । हयंग्रीव नंभे तिनं तोरि तानं ॥ करे तुंड तुंडं वितारंत तारं । तियं लोक सोकं विलोकन्त पारं ॥ १५७ ॥ सुरे सूर कंतं जयं जो करालं । समं गुच्छ अच्छं करं जुल जालं ॥ चवै चंद चंडी नमो वेद चारं । नमो देव कोलं वरं रूप सारं ॥ छं० ॥ १५८ ॥ रू० ॥ २६ ॥ २५ पाठान्तरः-कर । फरी । अविगति । पलियं । पिलिय । जजु कि । जनु किं । पौडस । झलिय । ईसी । इसी । मुप । दंतलीयँ । दितलीय । तरुनि । तरून । तिपिय । तिपोय । आधारीय । मेर । मनौ । मनौं । सुधारीय । आरोष । आरोप । पृथी । प्रिथी । सायर । कवि चंद दंड करि दैत सौं । कवि चंद दंड करै दैत सौ । कहि चंद दंड कहि दैत सौं । धरनि धार ॥ २६ पाठान्तर ः-वथं । वपं । धृत । धृत । दिवं । दानै । कौल । तुग तुडं । तुंगं तुंडं । नैनं । छिन । लौकं । दूत । सैनं । दरुधि । रुट्टि । वञ्ज । बज्जै । बिनुरं । आनं । पुरं । श्रवं । सौर । भिरै । भूर । मैक्क । मांनी । घटै । घोष । छौनी । छलं । ललं । वंत । नूरं । धरै । जुद्ध उढं । जुद्धं उढुं । दिव । समजूरं । समलूरं । धरै । वर । सेष । श्रोपं । कीयं । लौपं । जोगधारी । पांन । पानं । हयग्रीव । नंपै । तौरि । करै । बिलौकंत । सुरै । कैतिं । जों । गुच्छ । अच्छं । जुल । निमो- दैचारं । देव चारं । नमौ । कौल ॥