पृथ्वीराज रासो (सटीक हिन्दी व्याख्या)

१६६ पृथ्वीराजरासौ । [ दसम समय १६ कवित्त ॥ कोल रूप जगदीस । हत्यौ हयग्रीव सु दानव ॥ जय जय सवद चवंत । सुमन वरषिय सुर मानव ॥ पड़ारे चरि लोक । सोक मेट्यौ सब्बन सुर ॥ कोइक काल अंतर । हुओ हिरनंक्स आसुर ॥ तप ईस उग्र परसन्न हुअ । ब्रह्म सृष्ट नह तौ मरन ॥ कवि चंद कष्ट मेटन कलू । कोल रूप तेरे सरन ॥ छं० ॥ १५८ ॥ रु० ॥ २७ ॥ ॥ नृसिंह अवतार की कथा ॥ दूहा ॥ सुबर ईस बरदान दिय । किय सुरपति अनुकाज ॥ अवनि असुर अदभुत तप्यौ । चप्यौ तीन पुर राज ॥ छं० ॥ १६० ॥ रु० ॥ २८ ॥ जाइ पुकारे सब्ब सुर । जहां आप जगदीस ॥ दानव तप त्रैलोक लिय । वर अप्यौ तिन ईस ॥ छं० ॥ १६१ ॥ रु० ॥ २९ ॥ ब्रह्म सृष्ट सौं नां मरै । सस्त्र अस्त्र नहि जाम ॥ तब हरि नरहर रूप किय । असुर विदारन काम ॥ छं० ॥ १६२ ॥ रु० ॥ ३० ॥ धरक खंड खंडे अखल । तिल तिछ छल सै भीर ॥ बिहरि थंभ सुअंभ बर । उदर दारि डर झीर ॥ छं० ॥ १६३ ॥ रु० ॥ ३१ ॥ विराज ॥ जयं सिंघ रूपं । भयं भीत भूपं ॥ बजे षग्ग षंभं । स्वरूपं स्वयंभं ॥ १६४ ॥ दृगं तेज तामं । छवी जान जामं ॥ मुखं सेन सारं । जयं देव धारं ॥ १६५ ॥ हयं रूप दानं । मृगंकस्य भानं ॥ रवंरूप पूरं । लवी लोक सूरं ॥ १६६ ॥ तिषी तषि चूरं । कनंकीक नूरं ॥ दिढं दिट्ट खूरं । बजी तार तूरं ॥ १६७ ॥ २७ पाठान्तर :-कौल । हन्यो । जै जै संवद चवंत । बरपै । बरषै । पाधारै । पधारे । शेक । सौक । मैट्यो । सबन कोईक । केईक । कल । अंतरै । अंतरे । हूओ । भयो । हिरनंकुस । इस । ईश । प्रसन । प्रसन्न । तह । तौ । मेट्न । कलु । श्रीकोल रूप तेरे सरनं । शरन ॥ २८-३१ पाठान्तर :-सुवर । ईश । बरवान । बरदान । करि । सुर पति । अदभत्त । चंप्यौ ॥ २८ ॥ जाय । पुकारै । सबनि । सब । निबर । जहां । रानव तप भै लौक लिय । दांनव । अप्यौ । इस । ईश ॥ २९ ॥ ब्रह्म । शिष्टि । सौं । सुं । पह जाम । शस्त्र । नह जांम । नहर । करि । मैछ विदारण काम । मेच्छि । कांम ॥ ३० ॥ पंडन । आपलं । बिदरं । बिरद । पंभ । अब्र । अंब । भर । वर । उद्दारि झार झर भीर । उदर दारि डर डींर ॥ ३१ ॥ ३२ पाठान्तर :-सिघ । भुपं । बजै । षंभ । स्वरूप स्वयंमं । तैज । जांनि । जांमं । सैंत । चारं । दैव । मृगकस्य । पुरं । लौक । शूरं । सुरं । तिषी । तिष्य । चुरं । नुरं । दिठं दिठ खुरं । हिय