पृथ्वीराज रासो (सटीक हिन्दी व्याख्या)

२०६ पृथ्वीराजरासौ । [ दसम समय २६ ग्रहं बंधिरन् मङ्कक रेनक्क राषै । मनं मङ्कक विप्रं मरिषं सु दाषै ॥ तनं जानि त्रैलोक अरुन्न बढी । भरे अंब वस्त्रं रिषं पास ठढ्ढी ॥ २३५ ॥ ब्रषं अट्टदस्सं बनव्वास रह्यं । करुन्ना मुषं मङ्क प्रचीन कह्यं ॥ गई तह सम्मुद्द सथ्यं सु भहं । सथं अनु कंपं असुरान यहं ॥ २३६ ॥ धरनीं चकडोल अस्मान चल्ली । मिले सथ्य सुर्थान धर्यान हल्ली ॥ गहरं दुरंदान भद्रान मही । भिल्ली साइरं जानि निव्वान नही ॥ २३७ ॥ पुरं तीन दरदीन मग्गं अमग्गं । नहिनं चिहूं लोग तिन् सम्म षग्गं ॥ कृं० ॥ २३८ ॥ रू० ॥ ५१ ॥ दूहा ॥ सत षोहनि पानन सहस । रत हत्थी सत लष ॥ धवल दुरद सत लष भर । सत लष अस्सित् पष ॥ कृं० ॥ २३९ ॥ रू० ॥ ५२ ॥ मनहु कूर षिची मरद । पन अपन प्रति पार ॥ मनहु सूर ससि डरन डर । भर षिची भर भार ॥ कृं० ॥ २४० ॥ रू० ॥ ५३ ॥ पुजिज आव षिचीन रन । उप्पनो रिषि राज ॥ परसी दीनी विष्णु पुर । कखि ब्रह्म स्तुति काज ॥ कृं० ॥ २४१ ॥ रू० ॥ ५४ ॥ भुजंगी ॥ चली अनुकंपं सथं सिषन सिषं । धरीयं मनं मक्कू पत्नी सुरुषं ॥ भरी नेह अंबं तिनं वस्त्र भारी । डरी मन्न मक्कूा गृहं दृष्ष नारी ॥ २४२ ॥ अई हत्थ जोरी मुहं ओरि कह्यं । भरी नेह नीरं मनं पीर रह्यं ॥ ग्रिहं । बधि । रिन । मक्क । रेनक्क । रैनक्क । मक्क । मरिपं । जांनि । त्रयलोक । अरुनक । अरुनंत । बढी । भरै । अंबं । ठठढी । वरष । बरष । बरषं । अठदस । वनवास । राहि । रहियं । कहनं । सुषं । मक्क । षिचीन । कहींयं । कहियं । जाई । जाइ । तट । समुद्र । समुद्व । सयै । सयैं । सथ्यै । सथ । अनुकंप । अनुकप । असुरान । असुरांन । धरनिं । धरनी । धरंनी । चकडोल । चक्र- डोल । असमान । वली । मिलै । सथ । सुरथांन । धस्थांन । हली । गहर । गहरं । दुर दांन । मद्दी । भिल्लै । सायरं । जांनिनिनिवाननदी । जांनि । निवान । नदी । पुर । दरदीन । मग । मगं । अमगं । अमंग । नहिन । नहिन् । नहिनं । चहुं । लोग । तिन । समन । पंग । षगं ॥ ५२-५४ पाठान्तरः-सत्त । षौहुनि । षोहनी । पांनन । हथ्थी । सित । लष । सित । लष । सित । हसत । हसित । परव । परंद । परष ॥ ५२ ॥ मनहुं । अपन । मनहुं । सुर । शशि । षिचो ॥ ५३ ॥ पुजि । पूजि । उपैन्नौं । ब्रह्मास्तुति ॥ ५४ ॥ ५५ पाठान्तरः-भुजंगप्रयात । चलिय । अनुकंप । सथ सिषन । सिषं । धरीय । धरियं । मन । मक्क । यन्नी सरूपं । सरूपं । भरीय । नह । अंब । अबं । तिन । डरपी । भरिय । डरिय । डरपि । मन । मक्क । मक्कू । यह । दृषि । दृष । आइ । हथ । कर । जोर । जोरि । मुह । मौरि । कहियं । कहीयं । भरिय । भरीय । नह । नीर । मन । रहिय । रहियं । रहीयं । रिषि । रषि । मन ।