पृथ्वीराज रासो (सटीक हिन्दी व्याख्या)

२१८ पृथ्वौराजरासौ । [ दसम समय ३८ धनुवांन सासं जरं वृद्ध कारी । धरं पानि ग्रावं वरं पारि तारी । चत्वू लंक सौ गढ़ विंछ्यौ विचानं । धरं धार धुक्की करम्गे ग्रहानं ॥ २९८ ॥ कियं कोप कोपं धरं धार घोपं । सिला वंधि सिंधं कुसं लूप लोपं । रनं रावनं कज्ज आरज्ज काजं। बनी थप्पि थर थान दिन राज राजं ॥ २९९॥ सुरं सूर सुप्यं वरं वाद वहं । सच्चा स्रोध कोहं वरं जे अनन्दं ॥ छं० ॥ ३०० ॥ रु० ॥ ८२ ॥ कवित्त ॥ जनक सुता हरि दुष्ट । हरी लंका तन दावन ॥ जीव जगत जगि हरन । हरन रिपु अछन सु रावंन ॥ हरन रिद्ध नव निद्ध । सिद्धि हर सागर सिद्धिय ॥ हरन पुच इंद्रजित । हरन भीषण ग्रह खिद्डिय ॥ तिन हरिय सीत कृत दुख करिय । अरिय पच पच्चर अषन ॥ गढ जारि लंक दसकंध हनि । राम क्कित्ति चंदह चवन ॥ छं० ॥ ३०१ ॥ रु० ॥ ८३ ॥ ॥ कृष्णावतार की कथा ॥ कवित्त ॥ नमो देव देवाधि । नमो नाभाय कमल वर ॥ नमो माख पंकज (प्रमां*) न । नमो वर कमल कमल कर ॥ नमो नैन वर कमल । नमो चित्तह अधिकारिय ॥ नमो विकट अंजनन (मित†) । नमो संसार सुधारिय ॥ नम नमो (खु‡) चंद नंदन नवल । नंद गेह ब्रह्मांड गुर ॥ दिष्षचि जु देव देवाधि तुहँ । सुगति समर्पन तिनह उर ॥ छं० ॥ ३०२ ॥ रु० ॥ ८४ ॥ गढ । विट्यौ । विहायं । धुक्की । करं गे । करं गं ग्रैहानं । कीयं । कोप कोपं । वधि । सिंधं । कुसंलूप । लौपं । रणं । आरज । वनि । थपि । थ्रान । सुर । मुपं । वंदं । कोहं वर । जै । अनंद ॥ ८३ पाठान्तरः-कवित । जीवन । हरन्त् । रिपुं । स । हरिसा । ऋद्धि । रिद्धि । निद्धि । इस्सागर । सिधियं । इंद्रजित । इंद्रांजित । इंद्रजीति । हरल्ल । यह । लद्दिय । हरीय । शीत । कृत ।'भरीय । पलवर । दसकध । रांम । वंदह । तवन ॥ ८४ पाठान्तर :- नमो । विर । नमो । मल । पंकजं प्रमानं । * अधिक पाठ मालूम होता है। नमो । नैन । नमो । चितह । अधिकारीय । नमो । विकटि । भंजन निमित । † अधिक पाठ मालूम होता है । नमो । सुधारीय । नमो नमो चंद नंद नंदनहि । ‡ अधिक पाठ ज्ञात होता है । गेह । वृह मंड । ब्रह्ममंड । दिपिहि । दिपहि । न । गुरज । दैव । ब्रुहि । तुहिं । सुगति । समपन्न ॥