पृथ्वीराज रासो (सटीक हिन्दी व्याख्या)

दूहा ॥ प्रति सुंदरि सुंदरतमह, सुंदरि सुभति सनेह ॥ सुंदरि त्रिभुवन पुरुष पहुँ, निज आवन तन गेह ॥ कूं० ॥ ३०३ ॥ रु० ॥ ८५ ॥ पद्धरी ॥ जो कमलननाभि द्रिग कमल पानि । कोमल सु मधुर मधु मधुर वानि ॥ दुति मेघ पीत अंबर सुनंद । धर धरनि धरत सिर मोर चंद ॥ ३०४ ॥ चै वज्र पद्म ध्वज अंकुसीय । गद संष चक्र भृगु लत्त हीय ॥ संग सरै दोह सिसु कर विवाल । आलिज्ज अङ्क वियचरै बाल ॥ ३०५ ॥ तुहि दिष्य ध्यान धरि वधु अकाम । व्रत करहि उमा पुज्जन सुभाम ॥ कूं० ॥ ३०६ ॥ रु० ॥ ८६ ॥ कवित्त ॥ ससिर बाल तप करहि । कमल दङ्खय सु बदन अलि ॥ हेमवंत वन दहिग । दम्झि जल सुप सुप्य मिलि ॥ वर बसंत डुलि पत्त । चित्त डुलत अलि रप्पहि ॥ इक्क पाइ तप करहि । पवन चावदिसि भष्पहि ॥ वरषा रु सरद लग्गिय करद । मरद मैन जग्गै सु तन ॥ सुग्गंधि दिव्य मिष्टह पवन । करहि षेव उमया सु मन ॥ कूं० ॥ ३०७ ॥ रु० ॥ ८७ ॥ सीत सु जल उष्णाव सु (अग्ग*) । पवन वृप्पह घन सुल्लहि ॥ उमया उर उच्चार ! सु डर गुर जन वर भुल्लहि ॥ ८५ पाठान्तरः-दौहा । सुंदर । सुंदर । सुभत । सनैह । सुद्रर । सुंदर । त्रिभुअन । पुरिष । पहु । पहुं । आवत । गेह ॥ ८६ पाठान्तरः-जौ। पांनि । कौमाल । मिष्ट वांनि । दुती । मेघ । अंबस्सु । अं बिर । मौर- च्चंद । चौ वज्जयचदमध्वज़ अज़सीय । चौ वर्ज । ध्वज । भृगु लत पीय । संग । शंप । सिसि । करि विलाल । आलिज्ज अर्वा बयचरै बाल । आज्ज । अब्ज । जुहि । दिपि । ध्यांन । धुर । अकांम । पुजन । सु भांम ॥ ८७ पाठान्तरः-कवित । सिसिर । कहि । करीह । कर्मल । दफय । दम्झइ । वदन । हैमवंत । वन । दग्नि जल सुप मिलि । दम्झि । सुप सुप । वर । वसंत । पत । चिंत । डुलत । रपहि । रपंथि । इक । पाय । चावसि । भषहि । बरषा । लगिय । मयन । मैन । जगै । सुगंधि । सुगंध । मिष्टांन । पवन । मिष्टान पन । सैव ॥ ८८ पाठान्तरः-सीतल । शीत । अगि । अयि । अग्रा । * अधिक पाठ है । बृषह । वन । भुलहि । हर । चार । वर । भुलहि । नंदुलं । घृत । मिष्टांन । पांन । हर । मंगै । मयं । हरनह ।