पृथ्वीराज रासो (सटीक हिन्दी व्याख्या)

२२४ | पृथ्वीराजरासौ । | [ दसम समय ४४ दूहा ॥ अलक लोक बज्जत बिषम । गन गंध्रव विमांन ॥ सुर पति मति भूल्यौ रचसि । रास रचित ब्रज कांन ॥ छं० ॥ ३४१ ॥ रु० ॥ १०१ ॥ चोतक ॥ ततथे ततथे ततथे सुरयं । तत थुंग मृदंग धुनि द्वरयं ॥ उघटें चिघरी घरि विक्क्रमयं । भ्रमरी रस रीति अनुक्क्रमयं ॥ ३४२ ॥ ब्रज बालिन आलिन आलिनयं । इक दूकति कान्ह विचं व्रजयं ॥ निज नर्त्तित वर्त्तिक किं नमनं । द्रिग पाल मिले कल कौतिगनं ॥ ३४३ ॥ पहु मंजुलि अंजु सुरंग बनं । वर बज्जति छंद विनं धुनिनं ॥ निसि निर्मल चंद मयूषनयं । घन घंटिक नूपुर झंभनयं ॥ ३४४ ॥ धरनीधर न्रित्यत निर्झरयं । नव नाग कुली कुल सुम्भरियं ॥ षट मास निसानिसि नृत्य कियं । तब गोवेंद अंतर ध्यान हुयं ॥ ३४५ ॥ सब गोप वधू मिलि ढुंढतियं ॥ छं० ॥ ३४६ ॥ रु० ॥ १०२ ॥ कवित्त ॥ गोपति अंतर (सु*) ध्यान । भये भ्रम भ्रम उपंनिय ॥ बिरह वान भय दीन । प्रान कुहिय बरतंनिय ॥ ज्यौं तर वर बिन पत्त । आस तर वर बन करई ॥ ज्यौं सुद्धि भई मुष बाझ । बहुरि चिंता नन धरई ॥ सांवरी स्याम मूरति सुबर । अतिस पहुप संमान वर ॥ सिर मोरपिक्क सोभत वसन । तरुन बाल पुक्कै सुतर ॥ छं० ॥ ३४७ ॥ रु० ॥ १०३ ॥ १०१ पाठान्तरः-दोहा । लौक । बजत । वज्जत । विषम । गंधव । गंधर्व । विम्रांन । सुररि । मत्ति । भुल्यौ । भुल्यै । वृज ॥ १०२ पाठान्तरः-तथनै नतथैन ततथै सुरयं । ततथंग । मृदंग । धुन । धरयं । उघटै । उघटं । विक्रमयं । भ्रमरी । अनुक्रमयं । ब्रज । वालिन । इकति । विच । वृजयं । नरतति । नर्तिन् । वरतिक । वर्तिक । कि । क्यं । नमयं । दृगपाल । मिलै । मिल । मिलै । कोतिययं । कौतिगयं । कोतिगनं । पुह । पंजुलि । यंजु । वयं । वर । बजत । वज्जत । विन । बिनं । धुंनयं । धुनयं । निशि । निर्मलि । मयुषनयं । नुपूर । नृतति । नत्यत । निदुरयं । कुंली । कुंल । सुभरियं । सुमरिपं । निसानिस । निशानिश । कीयं । कार्य । गोव्यंद । गोविंद । ध्यान । हुअं । गोप वधु । तयं । तीयं ॥ १०३ पाठान्तरः-कवित । गोपी । गोपी । अंतर ॥ सु* अधिक पाठ । ध्यांन । भयों । भये । भ्रम भ्रम । भ्रम भ्रम । उपतिय वांम । भयं । दान । प्रांन । कुटीय । कुटिय । कुट्टीप । बरतंनिय । जोँ । विन । पत्र । विन । बिन । जों । सुधि । भइ । चिंता । धरइ । स्यावरी । स्यांम । मुरति । सुवर । वर । पिछ । सोभन । तरुन । पक्वै । पुक्कै । पुकें ॥