पृथ्वीराज रासो (सटीक हिन्दी व्याख्या)

२४८ पृथ्वीराजरासो । [ दसम समय ६८ कवित्त ॥ एक समै रुकि खड्छि । रोचितह ब्रह्म ब्रह्म सिसु ॥ सनक सनंद रु सनत । सकल रुक्केसु पवरि उसि ॥ तिन सराप भयौ पतन । बैर आवह घरि किन्नौं ॥ हरनकस्स हरनळ्छि । इक्क अवतारह खिन्नौं ॥ अवतार एक सिसुपाल भय । दंतवक्क रुकमनिवयर ॥ रावन कुंभकरनह बलिय । चित अवतार सुमंत भर ॥ छं०॥५१३॥ रू०॥ १८७॥ श्लोक ॥ पूर्वशापं समंदृष्ट्वा स्वामिवचन प्रीतये । क्रोधमुक्तह्यविनाशी पीडितो गजराडयम् ॥ छं० ॥ ५१४ ॥ रु० ॥ १८८ ॥ गीतामालची ॥ गजराज दंतिय भ्रमति कंतिय मद मंतिय कीजयं । बल कन्ह अग्गै करिन भग्गै रोस रंगै लीलयं ॥ फरहंत पीतं वस्त्र अभीतं भीम भीतं संजुरे । गद्दि दंत षंतिय कंध कंतिय रोस संतिय उम्भरे ॥ श्रियषट प्रमानं बल बलानं सेन मानं दुस्तरे । दिषि कंस सैनं काल अनं हय्य गैनं उम्भरे ॥ छं० ॥ ५१७ ॥ रु० ॥ १८८ ॥ भुजंगी ॥ न बालं न बालं किसोरं न तोही । न वृद्धं जुवानं न ब्रन्नं न जोही ॥ हतं हंत हंतं विषं बीर बुल्ली । घरे कंध दंतं रने नेच बुल्ली ॥ ५१८ ॥ बलंतो बलिंद्री बजानं न देवं । न ब्रन्नं न देहं न सेसं न सेवं ॥ महा भाग आगं जुरं जष्ष केवं । दिवं दिष्ट मह्यं समुष्टीक एवं ॥ छं० ॥ ५१८ ॥ रु० ॥ १८० ॥ त्रिभंगी ॥ रन रंगे थालं, जेहा कालं, तेहा मालं, चानूरं । तोसल्लं चिसूलं, मुष्टिक थूलं, हस्त विहूलं, धूसल्लं ॥ १८७ पाठान्तर :-कवित । एक । रैचितह । ब्रह्म ब्रह्म । रु । रुक्केसु । तन । भये । कीनौ । हरणकसप । हरणकस्य । हरनक्खि । ईक । लीनौ । इक । भयं दंतवत । रुकमनि । वयर । रावन । कुंभकरमह । त्रिना । त्रितय ॥ १८८ पाठान्तरः-पुर्वै । पुव्व । आपं । दिष्टा । स्वामी । सु । प्रीतयं । मुक्तं । अविनासी । गजराज ॥ १८९ पाठान्तर :-दंतीय । भ्रमत । मद । मंतीष । उभरे । नैनं अंनं । हथ । गैनै । उभरे ॥ १९० पाठान्तरः-बालं । घजानं । अनं । सूली । देहं । घणौ । शेसं । जरण । स ॥