पृथ्वीराज रासो (सटीक हिन्दी व्याख्या)

: दसम समय ६० ] पृथ्वीराजरासो । २४० दोहा ॥ हम वनचर बालक सुब्रज । तुम जुध मल्लनि मल्ल ॥ अपति जुद्ध तुम प्रति करचि । बिचतन होइ न बल्ल ॥ छं०॥ ५०७ ॥ रु०॥ १८१॥ प्रथम मत्त गजराज दर । दस सहस्स बल ताहि ॥ सो अग्या बल कीन मैा । लीला ही हति ताहि ॥ छं० ॥ ५०८ ॥ रु० ॥ १८२ ॥ हति रूपति गजराज मैा । मंच सुमंडिय कंस ॥ चानूरह मुष्टिक बलिय । मुकति समष्पन अंस ॥ छं० ॥ ५०९ ॥ रु० ॥ १८३ ॥ कवित्त ॥ स्त्री निकेत तन स्याम । पीत कौ सेव देय दुति ॥ धूमकेत वर जलद । काम उदित सु कोट रति ॥ नयन उदय पुंडरिक । प्रसन अमरीय सुराजै ॥ गुंजहार जंजरित । तडित बहरि सु विराजै ॥ नहिं बाल वृद्ध किस्सोर तुअ्र । धुअ्र समान पै डिडधरौ ॥ पावै न जोग जोगी जुगति । किन गुन तुम गुन बिस्तरौ ॥ ॥ छं० ॥ ५१० ॥ रु० ॥ १८४ ॥ साटक ॥ किंवा जोग सहस्स कोटित गुना, आवै न ध्यानं उरं । नैवानं सनकादि रिष बहुलं, नो ब्रह्म कर्म्मं गुरं ॥ किं किं जै बर गोकलेस घरि सो, कष्टं घनं अद्भुतं । किं निर्माय सु वानयं अभिनवं, नी तोय वानी वदं ॥ छं० ॥ ५११॥ रु० ॥१८५॥ दूहा ॥ पुब्ब स्त्राप सम दिठ्ठ करि । बचन ति लङ्किय काज ॥ दर दर बानी देव गुरु । रोकि देव सिर ताज ॥ छं० ॥ ५१२ ॥ रु० ॥ १८६ ॥ १८१-८३ पाठान्तरः-दौहा । वनबर । बचनचर । बालक । बज । युन । युध । मलन । मल । अपत्ति । युद्ध । युध । होइ । नवल ॥ १८१ ॥ मत । सहस्र । सो । क्रांन ताही ॥ १८२ ॥ हयति । फिर । जहां । मच । कस । चानुरह । मुष्टक । बलियं ॥ १८३ ॥ १८४ पाठान्तरः-निकैत । नकेत । स्यंम । स्यामं । को । सैव । रति । धुमकैत । क्रांम । उदति । कोट । जंडरीत । बदरौँ । नहि । किशोर । तुव। ध्रुआं । समांन । पैं । ढिठ । इह । जोग । जोगी । युगति । गुण ॥ १८५ पाठान्तरः-सट्टक । किवा । जोग । कौटित । गुणा । ध्यां । रिप । नै । ब्रह्मं । करम । कमें । कि । कि । गौकलैस । सौ । धनं । अंदबुदः । अदबुदं । निरम्माय । नै । तोयं । बानी ॥ १८६ पाठान्तरः-दौहा । पुंब । श्राप । दिष्ट । बचनात । बचनति । देव । गुरु । रुकि । देव ॥