पृथ्वीराज रासो (सटीक हिन्दी व्याख्या)

२४६ पृथ्वीराजरासौ । [ दसम समय ६६ हतं हंत हंतं हहत्तं सुरष्पं । प्रसिद्धे पुरानं प्रसादं पुरुष्पं ॥ दुवं बैर पुव्वं दनं देव पक्की । मदं जे हिंदे ते हिंदै जानि बक्की ॥ ४९८ ॥ हरन्नक्किक्च्चारी विचारी सुगोपं । बिरंनषि वैरी जदं जावि कोपं ॥ रमे रास किष्णां गजं केलि मंडी । तमं तेज तेजं तपैता चिषंडी ॥ ५०० ॥ हुअं हूह हकं सुभापं सुचारी । अहो साधुसाधं अजुत्तं निचारी ॥ किसोरं किसावतं गातं सुक्रीसं । वपं एस वह्नं मदोमत्त दीसं ॥ ५०१ ॥ छुटे पह पीतं कियं क्रिष्ण रोसं । बलीभद्र भद्रं अनूजा नितोसं ॥ तुअं बाखबुद्ध न सुड्डं सु देहं । गही पह बॅचै सु अकैकै सनेहं ॥ ५०२ ॥ अनो संकण हेम तें सिंधु कुहं । गही सिंधु बली [अ + द्र] धपी धाम पुट्ठं ॥ गही पुंछ फेरे सिरं तीन वारं । उड्डौ हंस हंसीन भूमी प्रचारं ॥ ५०३ ॥ दुवं बंध दंतं धरे कट्ठि कंधं । लगी ओनि किंछं मनो गुंज बंधं ॥ हते गज्ज गज्जौ दुवं मल्ल मल्लं । परी रौरि पौरं प्रसारं बिचल्लं ॥ ५०४ ॥ मिले रंग भूमी बलैरास किस्नं । नवं रंग दिष्टी तनं तेज तिन्नं ॥ बदी बाय चानूर मामल्ल जुद्धं । रनं राज अग्या सु मेटौ बिरुद्वं ॥ ५०५ ॥ समं डोरि बंध्यो निबंध्यो निबंध्यो । दमं जोति तेजं मिलं मुत्ति संध्यो ॥ कूं० ॥ ५०६ ॥ रू० ॥ १८० ॥ १८०-पाठान्तरः- भुरग । रजं । अहो । बलं । बरजं । अय । वदं । पयं पीलवानं । ठिल्लै । टिल्लै । ठट । वट्ट । नदै । नटें । ज्वदुं । जूंजूं । जुजु । जूजु । कट । कटि । पट । सरं । स्यामं । सैली । बसनाय । कैली । धरा । मौरसलंत । वाजंत कूरं । हसे । विकसै । विकसे । मुप । गैनं । गहूंरं । गफूलं । अपारं । जांनि वंसी । सुचुकी । पय । भुमी । सुभुंमी । लगी । सुवज्जे । निसांनं । हत । हहतं । सुरषं । प्रसिद्धै । पुरुपं । बैर । पुवं । पुंव । दनु । दतुं । पक्षी । जै । झदते । हृदे । जांनि । लक्की । हरनंछि । सगोपं । विरंनषि । वैरी । जदो । कोपं । रमै । तैजनैजंतपैता विखंडी । तपैता । हुंच्च । हुंह । हकं । संभाषं । संचारी । अहो । सांधं । अयुतं । किसौरं । कुंसावरत । बलं । मदौमत । कुट्टै । पट । क्रिष्ण । कृष्ण । रौसं । अनुजा । नितौसं । तूअं । पट । पंचे । अक्कै । सनैहं । मनौ । मनौं । हेमतैं । सिध । सिंध । छुटं । सिंध । बली । * अधिक पाठ है ॥ धपि । धम । पुटं । पुठं । पुच्छ । फैरे । दुयं । बंध । कठि । कट्टि । कटि ओन । छंकं । मनौ । गुज । हतैं । हतं । गज राज्जे । गजगन्जै । दुअ । दुअं । मल । मलं । प्रसादं । विहलं । मिलै । भुमी । बल्यं । बल किष्णां । तिनं । तैज । तिष्णां । चाप । पाय । चानुर । मामल । युद्धं । रगं । मैटौ । मेटी । विरुरुं । डौरि । निवंन्धा निबंध्या । जाँति । तैनं । मुति ॥

• हिं० पीलुवानं (सं० पीलु, An elephant and वान, going, moving or driving). Hence an elephant driver.