पूर्णप्रज्ञ भाष्य (श्रीमन् मध्वाचार्य - द्वैत वेदान्त ब्रह्मसूत्र महाभाष्य जगन्नाथदीपिका सटीक)

७७२ ब्रह्मसूत्रभाष्यम्. [ अध्या - ३. पा - २. ] चिन्तयीत यतिर्मान्यं ज्ञानरूपादृते हरेः ॥ इति च मात्स्ये ॥ १७ ॥ र्धानं ' श्रुते ' ज्ञानाय 'चिन्तयीत ' ध्यायीत । ' ज्ञानरूपात् ' ज्ञानश- रीराद्वासुदेवावृते ' अन्यं ' ब्रह्मादिकं परत्वेन न चिन्तयीतेत्यर्थः । न चैतत्सूत्रे एव ज्ञानानन्दयोः ब्रह्मरूपत्वे स्पष्टश्रुत्युक्तैकार्थिकोक्तिरूपपू- र्वसूत्रवैयर्थ्यमिति वाच्यम् । स्वरूपस्यापि ज्ञानाद्यात्मकत्वसिद्धयर्थं तदुपन्यासात् । न चानर्थक्यम् । ब्रह्मतच्छरीरयोरभेदेन ब्रह्मणो ज्ञा- नानन्दाद्यात्मकत्वे तच्छरीरस्यापि तल्लाभाभिप्रायेण तदुदाहरणोपप- त्तेः । अत्र तत्त्वप्रदीपे दर्शयति चानन्दस्य स्वरूपत्वं ' आनन्दरूपम् ' इत्यादि । अथो च दर्शयति— सञ्ज्ञानानन्दशीर्षोऽसौ सञ्ज्ञानानन्दबाहुकः । सञ्ज्ञानानन्ददेहस्तु सञ्ज्ञानानन्दपादवान् ॥ इति । अथो च दर्शयति— ब्रह्मणस्तद्गुणानां च भेददर्श्यधरं तमः । भेदाभेदप्रदर्शी च तम एवोत्तरं विशेत् ॥ विजानीयात्ततो ब्रह्म सदा सर्वगुणात्मकम् । गुणानां च विशेषोऽस्ति न विशेषः कथं च न ॥ ते सर्वेऽपि गुणाः पूर्णास्तच्छरीरः परः स्मृतः । आनन्दज्ञानशक्त्यादिदेहं विष्णुं तु ये जनाः ॥ अदेहं भूतदेहं वा विदुस्ते चाधरं तमः । तथा प्रकृतिदेहज्ञाः कर्मदेहविदोऽपि वा ॥ तस्मादानन्दचिद्देहं चिदानन्दशिरोमुखम् । चिदानन्दभुजं ज्ञानसुखैकपरमाङ्गुलिम् ॥ आ देहादा नखाग्रेभ्यः पूर्णचित्सुखशक्तिकम् । प्रत्येकं तु गुणांस्तांस्तु सदा सर्वगुणात्मकान् ॥ ज्ञात्वा विमुच्यते विष्णोः प्रसादान्मानुषोऽपि सन् ॥ इति पैङ्गिश्रुतिरिति । एवं दर्शयति इत्येतत अथो इत्युत्तरत्रापि संयो- ज्य व्याख्यातम् । तत्पक्षे न केवलं दर्शयति, किन्तु स्मर्यतेऽपीत्यपि श- ब्दार्थः ॥ ९ ॥ ॥ इति अरूपाधिकरणम् ॥