रसार्णव (शैव रस-तन्त्र - प्राचीन भारतीय खनिज रसायन, धातुवाद एवं रस-चिकित्सा सटीक)

७८ रसार्णवे रक्तपुष्पैः सदा पूज्यं रक्तमाल्यानुलेपनैः । पूजितं मद्यमांसैश्च योज्यं रसरसायने¹ ॥ ५३ ॥ संस्रुतं छागरक्तेन भ्रामकं चुम्बकं भवेत् । अनेन क्रमयोगेन द्रावकं भवति प्रिये ॥ ५४ ॥ सूतलोहस्य वक्ष्यामि संस्कारमतिसौख्यदम् । जीवदेहे प्रवेशे च देहसौख्यबलप्रदम् ॥ ५५ ॥² कान्तलोहं विना सूतो देहे न क्रामति क्वचित् । वेधयेद्व्यापयेच्छीघ्रं³ तैलविन्दुरिवाम्भसि ॥ ५६ ॥ न सूतेन विना कान्तो न कान्तः सूतवर्जितः⁴ । कान्तसूतसमायुक्तः⁵ प्रयोगो देहधारकः⁶ ॥ ५७ ॥ यवक्षारन्तु संगृह्य⁷ स्निग्धभाण्डे⁸ निधापयेत् । मरिचाभ्रकचूर्णेन⁹ पिण्डीबन्धन्तु¹⁰ कारयेत् । कान्तलोहं द्रवेद्ध्मातं¹¹ नात्र कार्या विचारणा ॥ ५८ ॥

---

(1) B has रसरसायनेः. M has only सायने, a defective charana. (2) This śloka (55) is not found in K and M. (3) वङ्गेयंहापयेत् सिद्धिं, a variant in K, which has no clear sense. (4) M reads सुतवर्जितः, which is incorrect. (5) K has कान्तः सुतसमायुक्तः. M has कान्तस्तूसमायोग. Both the readings seem to be incorrect. (6) K reads देवधारकः, which is erroneous. (7) यावत् क्षारं तु संगृह्य, a variant in B. K reads यवत्क्षारस्तु संगृह्य, which is inc. M has यवक्षारान्तु संधाय्याः, which is gram. inc. (8) M reads तस्मिन् भाण्डे. (9) K and M read मरीचाभ्रकचूर्णेन. (10) K has पिण्डिबद्ध तु. M has विन्धिबन्धन्तु, which is inc. (11) B has मतेत् ध्मातं. K has यतध्मात. Both are inc.