रसार्णव (शैव रस-तन्त्र - प्राचीन भारतीय खनिज रसायन, धातुवाद एवं रस-चिकित्सा सटीक)

षष्ठः पटलः । ७७ कनिष्ठं¹ स्यादेकमुखं मध्यं द्वित्रिमुखं भवेत्² । चतुःपञ्चमुखं श्रेष्ठम् उत्तमं सर्व्वतोमुखम् ॥ ४७ ॥ भ्रामकं चुम्बकञ्चैव व्याधिनाशे प्रशस्यते । रसे रसायने चैव कर्षकं द्रावकं हितम् ॥ ४८ ॥ मदोन्मत्तगजः सूतः³ कान्तमङ्कुशमुच्यते । चेतं खात्वा⁴ ग्रहीतव्यं⁵ तत्प्रयत्नेन भूयसा⁶ ॥ ४९ ॥ मारुतातप⁷विक्षिप्तं वर्जयेत् सुरसुन्दरि । वह्निःस्थितं त्वयस्कान्तं⁸ छागरक्तेन भावयेत् ॥ ५० ॥ छागरक्तप्रलिप्तेन⁹ वाससा परिवेष्टयेत्¹⁰ । छागचर्म्मपरीवेष्ट्य¹¹ विन्यसेत् पूर्व्ववत् क्षितौ ॥ ५१ ॥ उद्धृतं¹² सप्तभिर्मासैः तोयकुम्भे विनिक्षिपेत् ॥ ५२ ॥

---

(1) M reads कनिष्ठि, which is incorrect. (2) द्विसुखं मध्यसं भवेत्, a variant in K. मध्य मन्त्रिसुखं भवेत्, a variant in M, which ought to be मध्यमं त्रिमुख. (3) M reads गजसूतः, which is inc. (4) K reads खात्वा. (5) All the MSS. read गृहीतव्यं, which is gram. inc. (6) M read भूयसः. (7) मारुतातअप, an incorrect reading in B. मारुतायत, a reading in K, which can be maintained with difficulty. मानुभतातप, a reading in M, which is absurd. (8) K reads वन्हिस्थित मयस्कान्तं, which is incorrect. M reads वह्निःस्थितश्च यत्कान्तं. (9) छागरक्तफलेपेन, an incorrect variant in M. (10) B and M read तश्च वेष्टयेत्. (11) B has परिवेष्टा. K has छागचमं. M has परिवैष्टा. None of these is perfectly correct. (12) B reads उद्धतं. K reads उद्धव्य. Both are inc. M reads भ······त, which is unintelligible.