रसार्णव (शैव रस-तन्त्र - प्राचीन भारतीय खनिज रसायन, धातुवाद एवं रस-चिकित्सा सटीक)

११४ रसार्णवे काकमाची¹देवदाली²-वन्ध्यकन्दरसैस्तथा³ । एभिर्व्यस्तैः⁴ समस्तैर्वा क्षाराम्लस्नेहसंभवैः । महारसाश्चोपरसाः शुद्धिमायान्ति भाविताः ॥ ९० ॥ लाक्षालवणसौभाग्य-धूमसार⁵कटुत्रयम् । शिग्रुमूल⁶-मधूच्छिष्टं पथ्यागुग्गुलुधातवः⁷ ॥ ९१ ॥ सर्जिकासर्जनिर्यास⁸-पिण्याकोर्णसमन्वितम्⁹ । पारावतमलञ्चुद्रमत्स्यद्रावकपञ्चकम्¹⁰ ॥ ९२ ॥ तिलसर्षपगोधूम-माषनिष्पावचिक्रसम्¹¹ । छागक्षीरेण¹² संयुक्तं वज्रपिण्डो तु कीर्त्तिता¹³ ॥ ९३ ॥ अनया वज्रपिण्ड्या तु पञ्च¹⁴माहिषयुक्तया । महारसा मोदितासु पञ्चगव्येनं भाविताः ॥ ९४ ॥ कोष्ठे¹⁵ खराग्निना आताः¹⁶ सत्त्वं मुञ्चन्ति¹⁷ सुव्रते । (1) K has काचूमाचि, which appears to be incorrect. (2) M reads देवताली. (3) B and M have रसेन च. (4) M reads एभिस्तैय. (5) M reads द्रुमसार. (6) K reads शियूमूल. M reads शियमूलं. (7) पथ्यां गुग्गुलधातवः, a variant in B, wherein the first term is incorrect. M reads सर्जिकम् instead of धातवः. (8) B has सर्जिनिर्यास. M has सर्जनिर्यासपिण्याको. (9) पिण्याकोर्णासमन्विता, a variant in K. M has an incomplete charaṇa—नागसमन्वितम्. (10) B reads पंचमं. (11) M has निष्पापचिक्सः. (12) K reads छागौ- क्षीरेण. (13) वज्रपोंडो तु कीर्त्तिताः, an incorrect variant in K. वज्र- पिण्डीति कीर्त्तित., a variant in M, wherein the last term is gram. inc. (14) M reads फल. (15) K reads काश. M reads कांष्ठं. (16) B and M read स्नात. (17) K and M read मुञ्चति.