रसार्णव (शैव रस-तन्त्र - प्राचीन भारतीय खनिज रसायन, धातुवाद एवं रस-चिकित्सा सटीक)

१३६ रसार्णवे एकैकमुत्तमे हेम्नि¹ वाहयेत् सुरवन्दिते² ॥ ६० ॥ निरुत्थे³ पन्नगे हेम्नि निर्व्यूढे⁴ शतसद्गुणे⁵ । गोरोचनानिभं धाम⁶ भास्करे तारसन्निभम्⁷ ॥ ६१ ॥ तीक्ष्णाभ्रकं रविसमं⁸ माक्षिकं द्विगुणं तथा⁹ । भावत्तितं चूर्णितं, च मारितं¹⁰ सप्तभिः पुटैः ॥ ६२ ॥ व्यूढे शतगुणे¹¹ हेम्नि तद्बीजं जारयेत् समम् । चन्द्रार्क¹²पञ्चलेपेन शतभागेन वेधयेत् ॥ ६३ ॥ उर्द्धाधो माक्षिकं दत्त्वा शुल्बं हेमसमं भवेत्¹³ । एवं दशगुणं व्यूढं बोजं कारणसन्निभम्¹⁴ ॥ ६४ ॥ रसकाभ्रं कान्तताम्रे¹⁵ भागवृद्ध्या धमेत्ततः¹⁶ । माक्षिकेण हतं तच्च बीजे¹⁷ निर्वापयेत् प्रिये ॥ ६५ ॥ द्वात्रिंशद्गुणितं¹⁸ हेम्नि नागं ताप्यं हतं¹⁹ वहेत् ।

---

(1) एकैकमुत्तमेर्हेन्नि, a variant in M. (2) M reads सुरसुन्दरि. (3) K reads निरुत्थ. (4) K reads निर्व्यूहे, which appears to be inc. (5) शतसङ्गुणे is the reading in M, which is unintelligible. (6) K reads हेम. M reads गोरोचननिभ. (7) K has तारसन्निभ [तु + आरसन्निभ]. (8) तीक्ष्णाभ्रकरवीं हेम, a variant in K. M reads तीक्ष्णाभ्रके. (9) M reads यथा. (10) M reads मारिता, which is gram. inc. (11) M has व्यूढ शतगुणं. (12) M reads चर्याक, which is inc (13) M reads धमेत्. (14) M reads किरणसन्निभम्. (15) रसकाभ्रकतारोध्रं, a variant in M. (16) M reads समेत् ततः. (17) K reads विजी, which is an error of the scribe. (18) दात्रिंशतगुणं, a reading in K. (19) M reads गत.