रसार्णव (शैव रस-तन्त्र - प्राचीन भारतीय खनिज रसायन, धातुवाद एवं रस-चिकित्सा सटीक)

एकादशः पटलः। १५५ खल्लात्सञ्चारयेत्तञ्च^१ शुल्बवासनया^२ सह ॥ ५५ ॥ हेम तारञ्च संधृष्य^३ खल्ले तत्र रसं न्यसेत्^४ । काक्षोसहितकाग्रोस्रं^५ सिन्धुना चरते रसः ॥ ५६ ॥ हेम सोस्रन्तु संधृष्य^६ रसं तत्र प्रदापयेत् । बागहेमयुतं व्योम समजौर्णं द्रुतं^७ भवेत् । अभ्रकोपरसान्^८ क्षिप्रं सुखेनैव चरत्ययम् ॥ ५७ ॥ तारं वङ्गं च संधृष्य^९ रसं तत्र प्रदापयेत् । नागहेमयुतं व्योम समजीर्णं द्रुतं भवेत् ।^१० मुखेन चरते व्योम तारकञ्चापि शस्यते^११ ॥ ५८ ॥ समुखं निर्मुखं^१२ वापि यत्नत्स्रारयेन्नभः^१३ ॥ ५६ ॥ चारणां त्रिविधामेवं^१४ कृत्वा गर्भद्रुतिं रसे। क्षारयेत् स्वेदयेत् पिण्डं^१५ परिणामक्रमैस्त्रिभिः^१६ ॥ ६० ॥ कट्वम्ल^१७ क्षारगोमूत्र-सुहोक्षौरैः प्रलेपितम्^१८ ।

---

(1) खल्ले तु चालयेत्तच्च, a variant in K. (2) K reads शुल्ब वासनया. M reads वासनाया, which is inc. (3) K reads संस्थाप्य. (4) खल्ले तत्र च संन्यसेत्, a variant in K. (5) कांचीसहितकाश्रोस्र, a variant in M. (6) K reads संगृह्य. (7) M has समजीर्णद्रुत (8) M reads पध्रकांत्यवसान्. (9) K reads सङ्गृह्य. M reads संधृष्य. (10) This hemistich is not found in K. (11) K reads समुख. (12) निर्मुखं समुख is the reading in K. समुख निर्मुख is the reading in M. (13) K reads ततः, which is not accurate. (14) M reads जारणां त्रिविधामेव. (15) K reads incompletely—जारयेत् पिण्डे. (16) M reads in- completely—परिकर्मैस्त्रिभिः. (17) M reads पट्वम्ल. (18) सुहि- चौरे प्रलेपिते, a variant in M.