रसार्णव (शैव रस-तन्त्र - प्राचीन भारतीय खनिज रसायन, धातुवाद एवं रस-चिकित्सा सटीक)

२१२ रसार्णवे हंसाङ्घ्रि¹ शुकतुण्डीं च¹ गृहीत्वा² मर्दयेद्रसम् । क्रौञ्चपादोदरे'दत्त्वा³ ततो⁴ दद्यात् पुटत्रयम् ॥ १०७ ॥ म्रियते⁵ नात्र सन्देहो लक्षवेधी महारसः ॥ १०८ ॥ तृण⁶ज्योतिरिति ख्याता शृणु दिव्यौषधी प्रिये । निशासु⁷ प्रज्ज्वलेन्नित्यं नाह्नि ज्वलति⁸ पार्व्वति । तस्या मूले तु निक्षिप्तं क्षीरं रक्तं भवेत् प्रिये ॥ १०९ ॥ तन्मूलरसगन्धाश्मै⁹र्मातुलुङ्गाम्लपेषितैः¹⁰ । शुल्वपत्रं विलिप्तं तु¹¹ भवेद्धेम पुटत्रयात्¹² ॥ ११० ॥ तन्मूलचूर्णसंयुक्तो¹³ रसराजः सुरेश्वरि¹⁴ । मातुलुङ्गरसे घृष्ट¹५मभ्रकं चरति क्षणात् ॥ १११ ॥ (1) हंसांघ्री शुकचंचुश्च, a variant in D. हंसांघ्रि शुकशुंशुं च, a variant in K. हंसांघ्रि शुकतुण्डी च, a variant in M, which is incorrect. (2) M reads गृहीत्वा, which is not unanimously correct. (3) M reads छिद्रा. (4) D has भानीं. K has भातो. (5) D reads erro- neously मृयते. This hemistich and the next four are not found in M. (6) D reads चण, which is evidently an error of the scribe. (7) This hemistich and the next are not found in D. (8) K reads वलति. (9) D reads गन्धाश्व. (10) K reads पेषिते, which is incor- rect. (11) शुल्बपत्रविलिप्तं तु, a variant in D, which is not correct. (12) D reads पुटत्रयम् , which is not correct. (13) सं चूर्णचूर्णमंसिक्तो, a variant in D, which has no sense. K reads संलिप्तो. M reads संयुक्तं. which is grammatically incorrect. (14) D has रसराजिन्द्ररेश्वरो, which is incorrect. M reads सुरेश्वरी, which is also incorrect. (15) K reads रसेर्मेद्यं. M reads रसेनैव.