रसार्णव (शैव रस-तन्त्र - प्राचीन भारतीय खनिज रसायन, धातुवाद एवं रस-चिकित्सा सटीक)

११२ रसार्णवे निर्गच्छन्ति महीं भित्त्वा चन्द्र॑तोयान्यनेकधा ॥ १८० ॥ कानिचिन्मृत्तिवर्णानि रसेन लवणानि तु । कानिचिच्चन्द्रतुल्यानि व्योमभासानि कानिचित् । चन्द्रहस्तैरभिवर्द्धरन् क्षीयेरन् तत्तयेण सु ॥ १८१ ॥ दृष्ट्वा' चन्द्रोदकं मन्त्री' पौर्णमास्यां विशेषतः । निर्गच्छति१० महीं भित्त्वा चन्द्रहस्तैा विवर्द्धते ॥१८२॥११ चेत्रबन्धं पुरा १२ कृत्वा देवमभ्यर्थ्य १३ शङ्करम् । चतुर्दश्यां च१४ तत्क्षेत्रं पूजयित्वा १५ विचक्षणः । अहोरात्रोषितो भूत्वा बलिं तत्र निवेदयेत् ॥ १८३ ॥ (1) D reads erroneously चन्द्रो. (2) D has कानिचिन्मृत्तिकावर्णानि, which mars the metre. K has कानिचिन्मृत्तवर्णानि, which is not proper here. (3) D reads च. (4) D reads व्योमभाकानि, which is unintelligible. (5) चन्द्रहस्ताभिहस्ते, a variant in D. K reads चन्द्रहस्ताभिवर्डेत्. Both the readings are incorrect. (6) D has बीयेतेतान् वर्द्धन तु, wherein the second term is incorrect. K reads चीयते. The above-mentioned ślokas commencing from चन्द्रोदकेन देवेशि &c. and ending in ततक्षयेण तु are not found in M. (7) D reads दृष्ट्वा. K reads दृष्टा. None of them is correct. (8) K has मवि, which is incorrect. (9) K reads पौर्णिमास्यां. M reads प्रयत्नतः After this we find in D the following hemistich — यद्रूपं तस्य कर्त्तव्यं पौर्णमास्यां प्रयत्नतः, which we have rejected. (10) D reads निगच्छन्तु. M reads निर्गयति. None is correct. (11) This hemistich is not found in K. (12) M reads तदा. (13) D reads दैवमर्थ्य च. M has दैवमभ्य यत्नतः, an incomplete charaṇa. (14) M reads तु. (15) We find in M a redundant letter च after पूजयित्वा.