भारतकोश
रसार्णव (शैव रस-तन्त्र - प्राचीन भारतीय खनिज रसायन, धातुवाद एवं रस-चिकित्सा सटीक)

रसार्णव (शैव रस-तन्त्र - प्राचीन भारतीय खनिज रसायन, धातुवाद एवं रस-चिकित्सा सटीक)

Rasarnava: Tantric Chemistry and Alchemy with Commentary

शिव-पार्वती संवाद (सम्पादक: प्रफुल्लचन्द्र राय एवं हरीशचन्द्र कविराज) द्वारा

DevanagariHindipublished558 पृष्ठ

पृष्ठ 269, कुल 558 में से

संदर्भ में पढ़ें
पृष्ठ 269

२४६ रसार्णवे स रसः सर्व्वलोहानि षष्ठ्यंशेन तु वेधयेत्¹ ॥ २४६ ॥ अथवा तं रसं दिव्यं मधुना सह भक्षयेत्² । मासमात्रप्रयोगेण³ जीवेद्ब्रह्मदिनायुतम्⁴ ॥ २५० ॥ तस्य मूत्रमलस्वेदैः⁵ शुक्लं भवति काञ्चनम् ॥ २५१ ॥ निर्वाते⁶ तोयमादाय अञ्जलि⁷त्रितयं पिबेत् । पीतमात्रे भवेन्मूर्च्छा स्वास्थ्यं स्यात् प्रहरद्वयात्⁸ ॥ २५२ ॥ एकविंशदिनान्येवं⁹ क्षीराहारो भवेत्ततः । षष्टवर्षाकृतिः प्राज्ञः¹⁰ कामरूपो महाबलः ॥ २५३ ॥¹¹ पश्येच्छिद्रां महीं सर्व्वां¹² सप्त¹³पातालसंयुताम् । अवध्यो देवदैत्यानां¹⁴ कल्पायुश्च प्रजायते ॥ २५४ ॥ (1) षष्टांशेन सुवेधयेत्, an incorrect reading in D. (2) M has this hemistich in an irregular manner--तं रसं दिव्यं मधुना सममेकत्र योज- येत्, repeating the second charana of the 248th śloka. (3) M reads मासमाप्ययोगेन, which is incorrect. (4) K reads ब्रह्मदिनायुषं. M reads erroneously ब्रह्मवादिना. (5) K has तस्य मूत्रमलैः स्वेदैः. M has श्वेतैः, which is incorrect. (6) K has only निवा. (7) K reads अंजलौ, which is incorrect. (8) खमध्यं स्यात् प्रहरत्रये, an incor- rect reading in D. श्वास स्यात् प्रहरद्वयम्, a variant in M, wherein the first term is incorrect. (9) D reads erroneously एकविंशादिनान्येदं. (10) D reads बाली instead of प्राज्ञः. M reads दृष्ट instead of षष्ट. (11) After this śloka, we find in D only the 247th śloka repeated. Hence we have not adopted it. (12) K has an incomplete cha- rana पश्यं ...द्रां महि सर्वां. (13) K reads सर्वं instead of सप्त. (14) D has देवदैवानां, which is not correct. M has देवतैश्चापि.