रसार्णव (शैव रस-तन्त्र - प्राचीन भारतीय खनिज रसायन, धातुवाद एवं रस-चिकित्सा सटीक)

द्वादशः पटलः । २५६ नीलकुञ्चित¹केशश्च जीवेच्चन्द्रार्कतारकम्² ॥ ३१७ ॥ पारदं हरितालं च शिला माक्षिकमेव च । दरदं च विषं चैव सर्व्वमेकत्र कारयेत्³ ॥ ३१८ ॥ मर्दयेत् खल्लपाषाणे⁴ मातुलुङ्ग⁵रसेन च । गोलकं कारयित्वा तु⁶ वारिमध्ये निधापयेत् ॥ ३१९ ॥ तेन तारं च⁷ शुल्वं च काञ्चनं भवति ध्रुवम् ॥ ३२० ॥ उपयुञ्जीत मासैकं वलीपलितवर्जितः । सहस्रं जीवितं⁸ तस्य महाबलपराक्रमः ॥ ३२१ ॥ शैलीभूतां हरिद्रां तु तच्चूर्णावापमात्रतः⁹ । हेमत्वं लभते नागो बालार्कसदृशप्रभम्¹⁰ ॥ ३२२ ॥ शैलोदके विनिष्पिच्य¹¹ भूशैले कर्द्दमेऽपि वा¹² ।

---

(1) B reads erroneously निल. K reads imperfectly नीलसित. (2) B reads तार्क, which is an error of the scribe, (3) M reads योजयेत्. (4) All the texts read खल्वेपाषाणे, (5) B reads मातु- लिङ्ग. K reads मातुलग. (6) विधा च धमयित्वा तु, a variant in M. (7) B and K read तेनांतरं च, which has no clear sense. (8) सहस्रजीवितं is the reading in B and M. (9) We have only पमात्रत of this hemistich in M. B and K read तच्चूर्ण वापमात्रतः, which is not accurate. (10) B and K read बालार्कसदृश प्रभ्, which is gramma- tically incorrect. (11) B reads विनिष्पिक्ष, which is incorrect. K reads विनिष्पिष्य, which is also incorrect. (12) भूशैलकर्दपि वा, an incomplete variant in B भूशैल मर्वमे मेपिवा, an incorrect variant in K भूशैल मर्दयेच्च वा, an incorrect reading in M. (For भूशैल and कर्दम see verse 277)