रसार्णव (शैव रस-तन्त्र - प्राचीन भारतीय खनिज रसायन, धातुवाद एवं रस-चिकित्सा सटीक)

चतुर्थः पटलः । ३१९ मुसली$^1$ चित्रकं बन्ध्या-कर्कोटी कन्दपद्मिनी$^2$ । कञ्चुकी नीलसिन्दूरी$^3$ वासा$^4$ नागवला तथा ॥ १६८ ॥ कांस्यपात्रे$^5$ रसस्यैव रत्नानां द्रुतयस्तथा$^6$ । आतपे धारयित्वा तु$^7$ अभ्रकर्णानलस्तथा$^8$ ॥ १६९ ॥ ओषधीनां$^9$ रसं कृत्वा स्वच्छं$^{10}$ कृत्वा पुनः पुनः । याममात्रं च घर्मे तु$^{11}$ द्रुतिर्मिलति वै रसम्$^{12}$ ॥ १७० ॥ न तेषां क्रामणं शक्यं$^{13}$ वक्तुं वर्षशतैरपि$^{14}$ ॥ १७१ ॥ सैन्धवं निम्बपत्राणि वाकुची वेष्टिता$^{15}$ जले । द्रुताभ्रस्य रसेनेव$^{16}$ मेलनं परमं मतम्$^{17}$ ॥ १७२ ॥

---

(1) K reads मुसलि, which is incorrect. (2) D has पद्मिनि, which is incorrect. (3) B has नीलसिंदूरा. K has नीलसिंधूरो. (4) D reads वांसा. K reads वसा. (5) K reads कांसपात्रे. (6) B has द्रतयस्तथा, which seems to be the error of the scribe. (7) B reads वै. D reads चारयित्वा तु. (8) संधकेषामलं तथा, a variant in B. भय कुर्यान्नलो यथा, a variant in D. Both the texts have no sense. Mysore Manuscript (My) reads अयःकर्णामलं तथा, which is not clear. (9) B reads पद्मिनीनां. (10) D reads खेद. (11) याममात्रे विधर्मे च, a variant in B. याम पात्रे च धर्मे तु, a variant in D. (12) स्थिति निलति वै रसे,' a variant in D. द्रुतिर्मिलति चैव हि, a variant in K. (13) तेषां क्रमेणाशक्तं, a variant in B. D has क्रमकं शक्तं. K has क्रामणा शक्तं. (14) B reads वक्तुशतैरपि. K reads वज्रशतैरपि. (15) B and My have वाकुचिदेष्टिया. D has वाकुचीवेष्टिता. K has वाकुचि वेष्टिता. (16) B reads erroneously द्रताभ्रस्य रसेवने. D reads उताभ्रस्य रसेनेव. (17) मेलनेन वशयन्नगम्, a variant in D. 40