रसार्णव (शैव रस-तन्त्र - प्राचीन भारतीय खनिज रसायन, धातुवाद एवं रस-चिकित्सा सटीक)

षोडशः पटलः । ३५५ चार्द्रकं मूलकं शुण्ठी लसुनं हिङ्गु माक्षिकम् । त्रिक्षारं पञ्चलवणं कांची कासीसगन्धकम्¹ । अम्लवर्ग²समायुक्तं गोलकं कारयेत् प्रिये ॥ ६ ॥ तस्य मध्यगता पिष्टी³ दोलायां स्वेदनेन तु⁴ । द्रवते नात्र सन्देहो द्रुतं जारयते रसम्⁵ ॥ ७ ॥ बद्धं महारसं⁶ देवि द्रावयेत् पादयोगतः । द्रुतपादे ततो देयं⁷ द्रावयित्वा पुनर्द्रवेत्⁸ ॥ ८ ॥ एवं बद्धं द्रुतं कृत्वा समद्वित्रिगुणादिकम्⁹ । तस्मिन् द्रुते जारणा च¹⁰ कर्त्तव्या कर्मवेदिभिः ॥ ६ ॥ कुकुटीकन्दमार्जारी¹¹ उच्चटापोखरी तथा¹² ।

---

(1) कांचिकोशीसगन्धकम्, a variant in D. कांचीकोशीसगन्धक, a variant in K. काचीमांसीसगन्धकम्, a variant in M. (2) B and My read चाग्लवर्ग. M reads वम्लवर्ग. (3) तस्य मध्यगतं पिष्ट, a variant in D. तस्य मध्ये गतां पिष्टिं, a variant in K. My has an incomplete charana— तस्य ता पिष्टि. (4) D reads दोलायम्ब स्वेदयेन्न तु, which is incorrect. डोलायां खादनेन तु, a variant in M, which is partly correct. My reads डोलायां. (5) D reads रसे. M reads रसं:. Both are incorrect. (6) D reads महारसे, which is incorrect. We do not find the 8th, 9th and 10th ślokas in My. (7) द्रुत पादसतो देयः, a variant in D. द्रुत- पारदरोधाय, a variant in M. (8) M reads पुनर्दमेत्, which is incor- rect. (9) K reads समं द्विविगुणादिकम्. M reads सप्तद्विविगुणाधिकम्. (10) M reads चारणा च. (11) कर्कटीकन्दमार्जाय, a variant in D. कुकुटीकन्द्यार्त्ताव, a variant in K. (12) सर्पाय मामरी तथा. a variant in D. खपाय माप्तरो तथा, a variant in K.