रसार्णव (शैव रस-तन्त्र - प्राचीन भारतीय खनिज रसायन, धातुवाद एवं रस-चिकित्सा सटीक)

षोडशः पटलः । ३६७ सुखसाध्यप्रयोगेन¹ तत्सारं कनकं भवेत् । कल्कवेधमतो वक्ष्ये² सुखसाध्यं सुरेश्वरि ॥ ७७ ॥ पलाशनिम्बविश्वाक्ष-कार्पासकटुतुम्बिनी । कङ्गुणीकटुतैलं च³ एकैकं रसमारकम्⁴ ॥ ७८ ॥ समे हेम्नि समं सूतं⁵ तारं ताम्रमथापि वा⁶ । महारसाष्टमध्ये तु चत्वारोपरसास्तथा⁷ ॥ ७९ ॥ फलाम्लकाञ्जिकैर्मर्द्ध्य⁸-निरङ्गारे तु⁹ खल्लयेत् । तप्तायसेऽथवा लोह¹⁰-मुष्टिना मृदुवह्निना ॥ ८० ॥ प्रागुक्त¹¹वालुकायन्त्रे तैलं दत्त्वा विचक्षणः । मर्दयेत् पञ्चमेकं तु¹² दिवारात्रमतन्द्रितः ॥ ८१ ॥ तत्कल्कं जायते श्रेष्ठं धर्म्मकामार्थमोक्षदम् । वेधयेदष्टलोहानि देवानामपि दुर्लभम् ॥ ८२ ॥ नाशयेत् सकलान् रोगान् पलैकेन न संशयः । त्रिकटुत्रिफलायुक्तं मध्वाज्येन तु भक्षयेत् ॥ ८३ ॥ (1) This charana is wanting in B. This hemistich is not found in D. (2) B reads ततो वक्ष्ये. D reads कल्के वेधमतो. K reads कल्क- वङ्गमतो वक्ष्ये, which is incorrect. (3) कंगुणी कटुक तैल, a variant in D. (4) B reads रसमारकं. (5) B has समे सूत, which is incorrect. (6) तार ताम्रं तथापि वा, a variant in D. (7) चत्वार उपरसाम्तथा is the correct grammatical form. (8) B reads फलाम्लं कांजिकैर्मर्द्धा. D reads मृद्धा, which seems to be incorrect. (9) B has निवृङ्गारे तु. D has निरयं घे तु, which is unintelligible. (10) तप्तादायसेऽथवा लोहे, a variant in D. (11) D reads प्रयुक्त. (12) B reads च.