रसार्णव (शैव रस-तन्त्र - प्राचीन भारतीय खनिज रसायन, धातुवाद एवं रस-चिकित्सा सटीक)

सप्तदशः पटलः । ३८१ चाङ्गेरीस्वरसे¹ पिष्ट्वा दापयेत्² पुटपञ्चकम् । तच्चूर्णं वाहयेत्तारे हेमाकृतिरिदं³ भवेत् ॥ ५३ ॥ कनके⁴ योजयेद्देवि कृष्णवर्णं भवेत्ततः⁵ ॥ ५४ ॥ गोमूत्रेण⁶ निशां पिष्ट्वा शुल्बमावर्त्त्य⁷ सेचयेत् । शतधा शोधनेनैव भवेत् काञ्चनतारकम् ॥ ५५ ॥ अथ कांस्योद्भूतं⁸ ताम्रमारोटमथवा प्रिये । षड्गुणेन तु नागेन⁹ शोधयित्वा ततो बुधः¹⁰ ॥ ५६ ॥ शतार्द्धं सिन्धुवारस्य रसमध्ये तु ढालयेत् ।¹¹ कूष्माण्डस्य रसे¹² पश्चात् सप्तवारं तु दापयेत् ॥ ५७ ॥ तथा तक्रे निशायुक्ते तप्ततप्तं च¹³ दापयेत् । शुक्ततुत्थकिंशुकाभं छेदे रक्तं मृदुं तथा¹⁴ ॥ ५८ ॥ (1) D reads खरसे, which is an error of the scribe. (2) K reads घपयेत्, which has no sense. (3) D reads हिमकटिरयं, which is incorrect. K reads हेमकटिरिठं. (4) B reads कनकन, which destroys the metre. This hemistich is not found in D. (5) K reads भवेत्तु वा. (6) D reads गोमूत्रे, which mars the metre. (7) D reads शुल्भमावर्त, which is incorrect. (8) D reads कांस्योद्धतं. K reads कांस्योषणं. Both the readings are incorrect. (9) षड् गुणेन तुलांशेन, a variant in D. (10) B reads ततो नधः, which is incor- rect. (11) After this 18 ślokas ( 57—74 ) are wanting in B. (12) D reads कुष्माष्ठकरसे. K reads कुष्माण्डस्य रसं, the latter being incor- rect. (13) D has पुनश्चैव. K has सप्तसप्तैव, which is grammati- cally incorrect. (14) द्वेदैरक्तस्तर्दसया, an incorrect variant in D. K reads मृदुस्तथा.