रसार्णव (शैव रस-तन्त्र - प्राचीन भारतीय खनिज रसायन, धातुवाद एवं रस-चिकित्सा सटीक)

सप्तदशः पटलः । ३८३ प्राग्वह्निसाग्निवर्णानि$^१$ सुरायां सेचयेन्मुहुः$^२$ । प्रावसिंतानि बहुधा$^३$ कुर्यात् कुण्डवराटकैः$^४$ ॥ ६६ ॥ सर्ज्जिका$^५$सिन्धुदत्तैश्च वपेत् कर्म्मासु$^६$ योजयेत् ॥ ६७ ॥ रसकस्य पलैकं तु$^७$ हेममाक्षिकसंयुक्तम् । सैन्धवस्य पलार्द्धं तु मातुलुङ्गाम्ल$^८$संयुक्तम् ॥ ६८ ॥ पाचनं कारयेत् पश्चात्$^९$ स्नातं$^{१०}$ कुङ्कुमसंन्निभम् । इन्द्रगोपसमं$^{११}$ कल्कं पुटयोगेन जारयेत्$^{१२}$ ॥ ६८ ॥ तत् कल्कं मधुसंयुक्तं शर्कराटङ्कणान्वितम्$^{१३}$ । एकीकृत्याथ संमर्द्य$^{१४}$ गव्यक्षीरेण$^{१५}$ पाचयेत् ॥ ७० ॥ प्रागीव शोधितं शुल्वं रसकएकेन$^{१६}$ रञ्जयेत् । रञ्जयेत् त्रीणि वाराणि जायते हेम शोभनम् ॥ ७१ ॥ भावयेन्मुनिपुष्पाणि करवीरं मनःशिलाम्$^{१७}$ ।

---

प्रस्विन्तितानि वर्णानि, a variant in D. (२) D reads सेचनं मुहुः, which is not grammatical. (३) प्रावसिंतान्नित्यतुर्वामां, an incor- rect variant in D. (४) कुर्यात् वृषराटकैः, an incomplete charana in D. (५) D reads सार्षिका, which seems to be an error of the scribe. (६) D reads कर्म्म च, which is not grammatical. (७) D reads फलैकं तु, which is incorrect. (८) K reads मातुलिङ्गाम्ल. (९) K has only काचरयेत् पश्चात्. (१०) K reads शृतं, which has no sense. (११) K reads इन्द्रगोपसमा, which is incorrect. (१२) K reads जायते. (१३) D reads erroneously शर्कराटकङ्गाण्वितम्. (१४) एकीकृत्वा सुतं मर्त्यं, an incorrect variant in D. (१५) D has गवाक्षीरेण, which is incorrect. (१६) D reads रमकस्केन, which is incorrect. (१७) करवीरमनःशिलाः, a variant in D.