रसार्णव (शैव रस-तन्त्र - प्राचीन भारतीय खनिज रसायन, धातुवाद एवं रस-चिकित्सा सटीक)

४०६ रसार्णवे द्विगुञ्जां तारजीर्णस्य रविजीर्णस्य तन्मयम्¹ ॥ ३३ ॥ तीक्ष्णाभ्रकान्तमाषकं² गुच्छैका द्राविका भवेत्³ । वज्रवैक्रान्तजीर्णं तु भक्षयेत् सर्पिषान्वितम्⁴ ॥ ३४ ॥ नागं वङ्गं रसं भस्म⁵ विषोपविषसंयुतम् । मात्रायुक्तं ततश्चैव⁶ भक्षयेच्च रसायने⁷ ॥ ३५ ॥ हेम तारं तथा कान्तं जायतेऽग्निसहं क्रमात् । सद्यस रसराजोऽयं देहसिद्धिं प्रदापयेत् ॥ ३६ ॥ वज्रायस्कान्तमाक्षीक-वैक्रान्ताभ्रककाञ्चनैः । एतैर्जीर्णैर्यथालाभं रसः शस्तो रसायने⁸ ॥ ३७ ॥ षडेवोपरसांश्चैव⁹ भक्षणार्थं च वाहयेत्¹⁰ । भक्षणात्तीक्ष्णजीर्णस्य¹¹ पलमेकं तु भक्षयेत्¹² ॥ ३८ ॥ दशवर्षसहस्राणि वज्रकायः स जीवति¹³ ॥ ३६ ॥ एवञ्च द्वादशपलं तीक्ष्णजीर्णं तु भक्षयेत् ।

---

(1) B has चतुगुंञ्जाः वपुजीर्णस्य, which destroys the metre. (2) D has an incomplete charaṇa—तीक्ष्णाभ्रकान्त. K has तीक्ष्णाभ्रकान्तमपि. (3) B reads द्रवलो. D wants this charaṇa. K reads द्रावको, which is not gram. correct. (4) संसेव्य सर्षपयोजितम्, a variant in D. K reads सर्पि- योजितम्. (5) D has नागवङ्गवशाकोट. K has नागं वंगं वसा किटि. (6) मूतयुक्तं हेमहंसं is the reading in D. मूतयुक्तं वंगं is the reading in K. (7) D has त्यजेत कचिद्रसायने. K wants this charaṇa and the next eleven ones. (8) The ślokas 36th and 37th are not found in D. (9) षड् तेऽप्युरसाचैव, a variant in D. (10) B reads न वाहयेत्. D reads चारयेत्. (11) भक्षणातस्य तीक्ष्णं तु, a variant in D. (12) भक्षयेत् भक्तिभावयम्, a variant in D. (13) This hemistich and the next one are not found in D.