रसार्णव (शैव रस-तन्त्र - प्राचीन भारतीय खनिज रसायन, धातुवाद एवं रस-चिकित्सा सटीक)

अष्टादशः पटलः । ४०७ एवं जीवेन्महाकल्पं¹ प्रलयान्ते शिवं व्रजेत् ॥ ४० ॥ भस्मनः शुल्वजीर्णस्य पलेके लक्षमायुषः । द्विपले कोटिरायुष्यं त्रिपले ब्राह्मायुषम्² ॥ ४१ ॥ चतुःपले वैष्णवायुः रुद्रायुः पञ्चमे पले । षष्ठे पले च संप्राप्ते महाकल्पं स जीवति³ ॥ ४२ ॥ भस्मनो हेमजीर्णस्य पलेन ब्राह्मायुषम्⁴ । द्विपले वैष्णवायुष्यं रुद्रायुस्त्रिपलेन तु⁵ । चतुःपलेन देवेशि शिवत्वं प्राप्नुयान्नरः⁶ ॥ ४३ ॥ हेमजीर्णे भस्मसूते⁷ त्रिपले भक्षिते क्रमात्⁸ । अष्टाशीति⁹सहस्राणि योगिन्यो बलदर्पिताः¹⁰ । तस्य तिष्ठन्ति¹¹ किं कार्यं कामरूपी भवेन्नरः ॥ ४४ ॥ यद्यद्भावयते रूपं तत्तद्रूपधरो¹² भवेत् । मितैः पलैकादशभिः¹³ हेमभस्मानि¹⁴ भक्षयेत् ॥ ४५ ॥

---

(१) एवं जीव महाकाले, a variant in D. (२) B reads ब्रह्मावायुतं. (३) This śloka is not found in D. (४) This hemistich is not found in D. K reads पल ब्रह्मापलायुतं, which has no sense. (५) K reads erroneously जीपचेन. (६) शिवत्वं समवाप्नुयात्, a variant in D. शिवतत्वमवाप्नुयात्, a variant in K. (७) D reads हेमजीर्णे भस्मभूते, which is partly incorrect. (८) B reads erroneously त्रिफले. त्रिपलेन इति क्रमात्, a variant in D. (९) षष्टाशीति is the incorrect reading in K. (१०) D reads बलिदायिने, which is senseless. (११) K reads तिष्ठ तिष्ठति, which is incorrect. (१२) D reads तत्तद्भावधरो. (१३) जीवैः पलैकादशभिः, a variant in B. मितैः पलैर्वा दशभिः, a variant in D. (१४) ˙ D reads हेमभस्माभि. K reads हेमभस्मापि.