रसार्णव (शैव रस-तन्त्र - प्राचीन भारतीय खनिज रसायन, धातुवाद एवं रस-चिकित्सा सटीक)

४३२ रसार्णवे गतरोगं विमर्द्देत¹ मुखमध्ये धृतेषु च² । यवतुख्यप्रमाणेषु जीवेद्वर्षशतत्रयम् ॥ २०४ ॥ अथ षोडशवर्षाणि³ षोडशानि सुरेश्वरि⁴ । धृतानि मुखमध्ये तु तेषु वक्ष्यामि ये गुणाः ॥ २०५ ॥ [नासौ छिद्येत शत्रेण पावकेन न⁵ दह्यते । वायुवेगो महातेजाः कामदेव इवापरः ॥ २०६ ॥ इच्छया जायते दृश्यो ह्यदृश्यश्चैव जायते । तस्य संसर्गमात्रेण सर्व्वलोहानि काञ्चनम्⁶ ॥ २०७ ॥] पुनरन्यं प्रवक्ष्यामि वज्रबन्धं सुरार्चिते⁷ ॥ २०८ ॥ हीनाङ्गोऽप्यधिकाङ्गश्च⁸ संव्याधिः कुज आगतः⁹ । गताङ्घ्रिः¹⁰ पाणिभिःसूतो¹¹ जरया क्षोभितेन्द्रियः¹² । जड़गद्दमूकोऽपि¹³ गतिहीनस्तथैव च¹⁴ । (1) B reads व्रतधुतिषु पश्चाद्यस्तु, which has no sense. (2) K reads मुखामध्ये धृतेऽथवा, wherein the first term is incorrect. (3) अथवा षोड़शपत्राणि, a variant in D. (4) वक्ष्यामि सुरसुन्दरि, a variant in D. (5) D reads पावके नैव. (6) This hemistich is not found in D. (7) B reads सुरेश्वरि. (8) B has हीनांगाश्चाधिकांगाश्च, D has हीनांगा- विहीनाङ्गाश्च. K has हीनांगान्यधिकांगाम्य. (9) B reads कुङ्गुमानतः. D reads सर्वे व्याधिपराजिताः. K reads कुजागतः, which is incomplete. (10) B reads गताङ्घ्रिः. (11) जराजर्जरिताङ्गाश्च, a variant in D. (12) जर- वस्तो जितेन्द्रियः, a variant in B. कामयन्तो जितेन्द्रिया, a variant in D. जरावत्सा- जितेन्द्रियः, a variant in K. (13) जगद्मदूकोपि, an incorrect variant in B. अजोगश्चनिहोनोपि, a variant in D, which has no sense. जड़वद्मयूकापि, an incorrect variant in K. (14) D reads सूक्तो पाणिविहीनकः. K reads पंगहीनस्तथैव च, which is a repitition.