रसार्णव (शैव रस-तन्त्र - प्राचीन भारतीय खनिज रसायन, धातुवाद एवं रस-चिकित्सा सटीक)

एकादशः पटलः । ४३१ एतत् सर्व्वं विमर्द्द्यं तु सूतकं गोलकस्य च¹ ॥ १९७ ॥ तत् करीषाग्निना भूमौ मृदुस्वेदं तु कारयेत् । वक्त्रे स्थितमिदं गोलं चामरताप्रदायकम् ॥ १९८ ॥ सूतगोलकजातस्य फलं वक्तुं न शक्यते² । रसायने वर्णकरो³ रससिद्धिप्रदायकः⁴ ॥ १९९ ॥ सुगन्धलेपताम्बूल-कस्तूरीकुङ्कुमागुरु । श्रीखण्डं मृगनाभिश्च कङ्कोलं जातिकाफलम्⁵ । अन्यानि च सुगन्धीनि⁶ ज्ञाने पाने प्रदापयेत्⁷ ॥ २०० ॥ [कुञ्चिताग्रास्तु यत्केशा⁸ या श्यामा⁹ पद्मलोचना । विस्तीर्णं जघनं यस्याः सङ्कीर्णं हृदयं भवेत् ॥ २०१ ॥ कृष्णपक्षे भवेद्यस्या युवत्याः पुष्पदर्शनम्¹⁰ । कामिनी सा समाख्याता¹¹ उत्तमा च रसायने ॥ २०२ ॥ आलिङ्गने स्मरणे च मैथुनालापयोरपि । सर्व्वरोगविनिर्मुक्तो बलोपलितवर्जितः ॥ २०३ ॥]¹²

---

(1) This hemistich and the next two are not found in D. (2) This hemistich is not found in B and K. (3) D reads वर्तकरो. K reads वातकरो. (4) This hemistich is not found in B. (5) D reads जायकाफलम्. (6) B and D read सुगन्धानि. (7) खान- पानानि यानि तु, a variant in B. (8) चाकुञ्चिताग्रा यत्केशा, a variant in D and K. (9) D reads श्मासाया, which is incorrect. K reads श्यामा या. (10) D reads erroneously पुष्पदर्शने. (11) K reads संख्याता. (12) The above three ślokas within brackets and the following two ślokas within brackets seem to be a repitition of the previous ślokas— 165, 166, 167, 168 and 169. As these were found in all the texts, we have kept them within brackets.