रत्नावली नाटिका (सम्राट हर्षवर्धन - शास्त्रीय नाटिका रत्न सम्पूर्ण ४ अङ्क सान्वय सटीक)

द्वितीयोऽङ्कः 113 जणस्स अण्णो दंसणोवाओ णत्थित्ति, ता जहा तहा आलि- क्खिअ णं पेक्खिस्सं । ( इति नाटेन लिखति ) (क) (क) हृदय, प्रसीद प्रसीद । किमनेन आयासमात्रफलेन दुर्लभजनप्रार्थनानुबन्धेन ? अप्यञ्च, येन दृष्टेन ते संवृद्धः सन्तापः ननु वर्द्धते पुनरपि तमेव प्रेक्षितु मभिलषसि इति अहो ते मूढता ! अयि नृशंस हृदय ! जन्मतः प्रभृति सह संवर्द्धितम् इमं जनं परित्यज्य क्षणमात्रदर्शनपरिचितं जनम् अनुगच्छन् कथं न लज्जसे ? अथवा कः तव दोषः ? अनङ्गशरपतनभीतेन त्वया एवं व्यवसितम् । अनङ्ग' तावदुपालभे । भगवन् कुसुमायुध, निर्ज्जितसकलसुरासुरो भूत्वा कथ' स्त्रीजनं प्रहरन् न लज्जसे ? अथवा अनङ्गो- ऽसि । सर्व्वथा मम मन्दभाग्याः अनेन दुर्निमित्तेन अवश्य' मरणमेव उपस्थितम् । तद् यावत् इह कोऽपि न आगच्छति तावदेव आलेख्यसमर्पितं जनं प्रेक्ष्य यथा- समीहित' करिष्यामि । यद्यपि मे अतिसाध्वसेन वेपते अयमतिमात्रम् अयमहस्तः, तथापि तस्य जनस्य अन्यो दर्शनोपायो नास्तीति, तत् यथा तथा आलिख्य ननु प्रेक्षिष्ये । हृदय प्रसीदेत्यारभ्य द्वितीयाङ्कस्य समाप्ति' यावत् प्रतिमुखसन्धिः । विस्तरः उपरिष्टाद् द्रष्टव्यम् । आयासमात्रफलेन श्रममात्रफलेन । प्रार्थनानुबन्धेन । प्रार्थनायाः अनुबन्धः पौनःपुन्यं तेन । मूढता अपाण्डित्यम् । व्यवसितम् अध्यवसितम् । निर्ज्जिताः निःशेषेण जिताः सकलाः सुराश्च असुराश्च येन सः । सर्व्वेषामुपरि अनङ्गस्य प्रभावो अनुक्त एव । अनङ्गोऽसीति। अनङ्गत्वेन हृदयराहित्यात् दयादिशीलोऽपि नास्ति, तस्मात् उपालम्भोऽपि निरर्थक एव । दुर्निमित्तेन अनङ्गबाणपतनरूपायुधलक्षणेन इत्यर्थः । आलेख्यसमर्पितम् चित्राङ्कितम् । यथासमीहितं यथेप्सितं मरणम् इति यावत्, करिष्यामि । उपरिष्टात् उद्वन्धनेन सागरि- कायाः प्राणत्यागप्रयासेन इदं समीहितं स्फुटीभविष्यति । अतिसाध्वसेन अतिभयेन । अयमहस्तः अयमसौ हस्तश्चेति समासः अवयवावयविनोरभेदात् । ( তারপর চিত্রফলক ও লেখনী লইয়া মদনাবেশ অভিনয় করিতে করিতে সাগরিকার প্রবেশ ) Beng. Trans. সাগরিকা—হৃদয়, প্রসন্ন হও, প্রসন্ন হও। কেবল দুঃখমাত্র-ফল এই দুর্লভ ব্যক্তির পুনঃ পুনঃ প্রার্থনায় কি প্রয়োজন? (সবিস্ময়ে) অধিকন্তু, যাহাকে দেখিলে তোমার সন্তাপ পরিবর্ধিত হয় পুনরায় তাহাকেই দেখিবার জন্য তুমি অভিলাষ 8