रत्नावली नाटिका (सम्राट हर्षवर्धन - शास्त्रीय नाटिका रत्न सम्पूर्ण ४ अङ्क सान्वय सटीक)

तृतीयाेऽङ्कः 303 of the drama maintaining dramatic propriety which is ensured by the natural development of action out of some normal incidents and episodes. Ságariká's confinement in the harem after the episode of disguise required the performance of the magical show which practically brought about the final union. The contrivance of disguise for passing a man incognito to bring about a desired end, is also very popular in western dramas. उत्ताम्यति—Getting anxious ; उत् - तम् + लट् , ति । Sl. 10. खरसन्तापः—खरस्य सन्तापः ( ६ष्ठीतत् ) । आसन्ने —Impending. प्रियसमागमे is understood ; आ - सद् - क्त कर्त्तरि । प्रावृषि—In the rainy season ; प्र - वृष् + क्विप् । दीर्घत्व in प्र is by the rule “नहिवृतिवृषिव्यधिरुचि-सहि-तनिषु कौ” । अभ्यर्णजलागमः—Adj. to दिवसः । जलस्य आगमः ( ६ष्ठीतत् ) अभ्यर्णः जलागमः यस्मिन् ( बहु ) सः । अभि - अर्द्द + कर्त्तरि क्त । The root अर्द्द preceeded by अभि meaning ‘near’ does not take इट् by the rule “अभेश्चाविदूर्र्ये” ; cf. अभ्यर्ण महाहवाय”—भट्टिः । अर्द्द meaning पीडा or याच्ञा takes इट् ( अर्द्दित ) । Cf. “कर एव तापहेतुः स एव मे प्रशमयिता जातः । दिवस इवाभ्रश्यामस्तपात्यये जीवलोकस्य” ॥ S'ákuntalá III. 10. The metre is आर्या । “यस्याः पादे प्रथमे द्वादश मात्रास्तथा तृतीयेऽपि । अष्टादश द्वितीये पञ्चदश चतुर्थके सार्या” ॥ — — ◡ ◡ — — — 1st line = ती व्रः ख र स न्ता पः २ २ १ १ २ २ २ = १२ मात्राs The 3rd line will correspond to the 1st