रत्नावली नाटिका (सम्राट हर्षवर्धन - शास्त्रीय नाटिका रत्न सम्पूर्ण ४ अङ्क सान्वय सटीक)

456 रत्नावली a wife as A'ryá...Halá is used between friends of equal rank, Hanjá is addressed to a servant.” (Keith, Sanskrit Drama, P. 314.) For, further, details, vide, Sáhityadarpana, Ch. VI. 144-158. “राजा स्वामीति देवेति भर्त्य भंड़ेति चाधमैः ॥१४४॥ राजर्षिभिर्वयस्येति तथा विदूषकेण च । वयस्येत्यथवा नाम्ना वाच्यो राज्ञा विदूषकः ॥१४६॥ वाच्यौ नटीसूत्रधारावार्य्यनाम्ना परस्परम् । वदेद्राज्ञीं च चेटों च भवतीति विदूषकः ॥१४८॥ ......वक्तव्योऽमात्य आर्य्येति चाधमैः । विप्रैरप्यममातेति सचिवेति च भण्यते ॥१५१॥ साधो इति तपस्वी च ... ... हलेति सदृशी प्रेष्या हञ्जे ... ... ” ॥१५५॥ Also in नाट्यशास्त्र (Ch. XIX)— “सर्व्वस्त्रीभिः पतिर्वाच्य आर्य्यपुत्रेति यौवने । राजन्वाऽथ सम्भाष्या सर्व्वाः परिजनेन तु । भट्टिनी स्वामिनी देवी इत्येवं नाटके बुधैः ॥२१॥ देवैति महिषी वाच्या राज्ञा परिजनेन च” । भाषाविभाग :— पुरुषाणामनीचानां संस्कृतं ... ... ॥१५८॥ शौरसेनी प्रयोक्तव्या तादृशीनाञ्च योषिताम् । आसामेव तु गाथासु महाराष्ट्रीं प्रयोजयेत् ॥१५९॥ अत्रोक्ता मागधी भाषा राजान्तःपुरचारिणाम् । प्राच्या विदूषकादीनां ... ... ... चेटीनामप्यनीचानामपि स्यात् शौरसेनिका ॥१६४॥ For, details, vide, Sáhityadarpana, Ch., VI, 158-169.