रत्नावली नाटिका (सम्राट हर्षवर्धन - शास्त्रीय नाटिका रत्न सम्पूर्ण ४ अङ्क सान्वय सटीक)

52 रत्नावली सेहिं सोहिदं रत्तासोअपाअवं गदुअ अच्चीअदु भअवं पज्- जुण्णो । (क) वासव—उपणेहि मे पूओवकरणांइँ । (ख) ( काञ्चनमाला उपनयति, वासवदत्ता तथा करोति ) (क) भर्तृ, स्वहस्तदत्तः कुसुमकुङ्कुमचन्दनवासिभिः शोभितं रक्ताशोकं पादपं गत्वा अर्च्यतां भगवान् प्रद्युम्नः । (ख) उपनय मे पूजोपकरणानि । अवधारितम् अवधारणं कृतम् । कुसुममिव सुकुमारा कोमला मूर्तिः आकृतिः यस्याः सा । (चापपक्षे) कुसुमैः सुकुमारा मूर्तिर्यस्य, कामचापस्य कुसुममयत्वात् । नियमेन व्रतोपवासादिना हेतुभूतेन तनुतरं क्षीणतरं मध्यं कटिदेशं दधती धारयन्ती देवीति शेषः । (चापपक्षे) मध्यस्य स्वभावतः एव क्षीणतरत्वम् । मकरकेतोः कामदेवस्य पार्श्वस्था समीपस्था चापयष्टिः इव आभाति । वासवदत्तायाः सौन्दर्यस्य चित्ताकर्षकतया मनीभव- चापेण औपम्यम् । आर्यावृत्तम् । उत्प्रेक्षालङ्कारः ॥१८॥ Prose. कुसुमसुकुमारमूर्तिः ( सा ) नियमेन तनुतरं मध्यं दधती ( सती ) मकरकेतोः पार्श्वस्था चापयष्टिरिव आभाति ॥१८॥ Beng. Trans. বাসব—কাঞ্চনমালে, ভগবান্ প্রদ্যুম্ন( কামদেব )-কে অশোকমূলে প্রতিষ্ঠিত কর। কাঞ্চন—দেবী যাহা আদেশ করেন। ( সেইরূপ করিল ) বিদূষক—( পরিক্রমণপূর্ব্বক অবলোকন করিয়া ) হে বয়স্য, যখন নূপুরশব্দ নিস্তব্ধ হইয়াছে, তখন মনে হইতেছে মহিষী অশোকমূলে আসিয়াছেন। রাজা—বয়স্য, ঠিকই অবধারণ করিয়াছে। দেখ, এই যে মহিষী—কুসুমের ন্যায় তাঁহার মূর্তি সুকুমার। তিনি ব্রতপালনাদি দ্বারা ক্ষীণতর কটিদেশ বহন করিয়া মকরকেতু কামদেবের পার্শ্বস্থিত ( কুসুমসুকুমার ও ক্ষীণমধ্য ) চাপযষ্টির ন্যায় শোভা পাইতেছেন ৷১৮৷ এস, অগ্রসর হই। ( অগ্রসর হইয়া ) প্রিয়ে বাসবদত্তে— বাসব—( অবলোকন করিয়া ) এই যে আর্য্যপুত্র ! আর্য্যপুত্রের জয় হউক ! আসন গ্রহণ করিয়া এইস্থান অলঙ্কৃত করুন। এই আসন রহিয়াছে। ইহাতে আর্য্যপুত্র উপবেশন করুন। ( রাজা উপবেশন করিলেন )