रूपमण्डन एवं देवमूर्त्ति-प्रकरणम् (मण्डन सूत्रधार - प्राचीन मूर्तिकला एवं देव-प्रतिमा लक्षण सटीक)

३६ देवतामूर्त्तिप्रकरणम् गोव्याघ्रयोः हस्तिसिंहयोः अश्वमहिषयोः श्वहरिणयोः नकुलसर्पयोः वानरमेषयोः विडालमूषिकयोः परस्परं वैरम् अन्यदपि लोकाचारतो वैरम् अवगच्छेत् । एकयोनिश्चेच्छुभम्, भिन्नयोनिश्चेन् मध्यमम्, उक्तरूपगणनया वैरयोनिश्चेदशुभं फलं भवेत् । इति । षडष्टकविचारः— कर्मकर्त्तुर्जन्मराशिमपेक्ष्य कर्मदिनराशिश्चेत् षष्ठो वाऽष्टमः स्यात् तदा षडष्टकदोषो भवेत्, अत इमौ राशी त्याज्यौ । मेषः वृषः मिथुनः कर्कटः सिंहः कन्या तुला वृश्चिकः धनुः मकरः कुम्भः मीनः १ २ ३ ४ ५ ६ ७ ८ ९ १० ११ १२ कर्त्तुर्मेषराशिः कर्मयोग्यो राशिः कन्या तुला वा; अत्र कर्त्तुर्जन्मराशेर्मेषात् कर्मदिनस्य कन्याराशिः षष्ठस्तुलाराशिरष्टमः, अतः षडष्टकदोषोद्वावपि त्याज्यौ इत्यादि । वर्गाष्टकगणनानियमः— रविश्चन्द्रो मङ्गलो बुधः बृहस्पतिः शुक्रः शनिलग्नश्चेति वर्गाष्टकम् । वर्गाष्टकगणनाकाले राशिचक्राष्टकं पृथग् विलिख्य तेषां मध्ये यथाक्रमं रव्यादि लग्नान्तं वर्गाष्टकं लिखेत् । जन्म- काले राशिचक्रे कथिता ग्रहा लग्नश्च यत्र यत्र राशौ वर्त्तमानास्तेषाम् एकैकस्यावस्थितिस्थानाद् पृथङ्निर्दिष्टे राशिचक्राष्टके अधोलिखितप्रकारेण रेखा बिन्दूंश्च पातयेत् । प्रथमतौ रवेर्वर्गाष्टकगणनाभिलाषश्चेद् रविर्यस्मिन् राशौ वर्त्तमानस्तत्र, तस्माद्द्वितीय-चतुर्थ- सप्तमाष्टमनवमदशमैकादशराशिषु एकैकां रेखां पातयेत् । तथा चन्द्रमङ्गलादीनां यत्र यत्र रेखाः पातयितव्या उपरिष्टान्निरूपितैरङ्कैस्तत् सुधीभिरवगन्तव्यम् । ग्रहाणां वर्गाष्टकरेखाचक्राणि सूर्याष्टवर्ग रेखा: ४८ | चन्द्राष्टवर्ग रेखा: ४९ रवि: १।२।४।७।८।९।१०।११ | रवि: ३।६।७।८।१०।११ चन्द्र: ३।६।१०।११ | चन्द्र: १।३।६।७।१०।११ मङ्गल: १।२।४।७।८।९।१०।११ | मङ्गल: २।३।५।६।९।१०।११ बुध: ३।५।६।९।१०।११।१२ | बुध: १।३।४।५।७।८।१०।११ गुरु: ५।६।९।११ | गुरु: २।४।७।८।१०।११।१२ शुक्र: ६।७।१२ | शुक्र: ३।४।५।७।९।१०।११ शनि: १।२।४।७।८।९।१०।११ | शनि: ३।५।६।११ लग्न: ३।४।६।१०।११।१२ | लग्न: ३।६।१०।११