रूपमण्डन एवं देवमूर्त्ति-प्रकरणम् (मण्डन सूत्रधार - प्राचीन मूर्तिकला एवं देव-प्रतिमा लक्षण सटीक)

५० देवतामूर्त्तिप्रकरणम् [ मध्यमाष्टतालेऽवयवमानम् ] अष्टसार्द्धं प्रवक्ष्यामि गीष्पतेस्ताललक्षणम् । केशान्तश्च त्रिमात्रन्तु वक्त्रं स्याद्द्वादशाङ्गुलम् ॥२२॥ ग्रीवा च अ(त्र्य?)ङ्गुला कार्या हृदयं नवभिस्तथा । त्रयोदश भवेन्मध्यं तालेन नाभिमेढ्रके ॥२३॥ द्वाविंशत्या भवेदूरूर्जानु चैव त्रिमात्रकम् । जङ्घे ऊरुसमे प्रोक्ते त्र्यङ्गुलः पाद एव च ॥२४॥ [ नवमतालेऽवयवमानम् ] नवतालं प्रवक्ष्यामि ब्रह्माद्या देवता यथा । केशान्तश्च त्रिमात्रन्तु कर्तव्यं देवरूपकम् ॥२५॥ यावन्मानो भवेत्तालो विभजेद्भवविभागकैः । सूर्य(१२)राम(२)दशा(२०)र्का(१२)ब्धि (४)वसु(८)जैन(२४) युगा(४)र्हताः(२४) ॥२६॥ वेदा(४) वक्त्रगलौ वक्षो नाभिस्तूदरगुह्यकम् । तथोरू जानुनी जङ्घे चरणौ च यथाक्रमे(क्रमम्) ॥२७॥ विस्तरस्तेन(विस्तारः स्तन)गर्भे च द्वादशाङ्गुलमीरितम् । तद्बाह्ये वेदवेदांशे कक्षे एकान्तरे ततः ॥२८॥ सप्तसप्ताङ्गुलौ बाहू दीर्घ(दैर्घ्ये) स्यात् षोडशाङ्गुलौ । करोऽष्टादशमात्रे(त्रः?) च विस्तरे(विस्तारो)ऽग्रे गुणाङ्गुलः ॥२९॥ दीर्घे सूर्याङ्गुलः पाणिविस्तरे पञ्चमात्रकः । नाभिः सूर्याङ्गुलो व्यासे कटिः प्रोक्ता जिनाङ्गुला ॥३०॥ २८-२९। स्तनगर्भे स्तनयोरन्तरे । ईरितं कथितम् । तद्बाह्ये स्तनगर्भाद् बहिः कक्षे कक्षद्वयं वेदवेदांशे अष्टाङ्गुले । तत एकान्तरे एकमात्रव्यवधाने बाहू सप्तसप्ताङ्गुलौ विस्तारे एकः सप्ताङ्गुलस्तथा अन्यश्च सप्ताङ्गुलः । करमानान्तरमाह-करोऽष्टादशमात्रः, अग्रे अग्रस्य विस्तारः गुणाङ्गुलः षडङ्गुलः ।