रूपमण्डन एवं देवमूर्त्ति-प्रकरणम् (मण्डन सूत्रधार - प्राचीन मूर्तिकला एवं देव-प्रतिमा लक्षण सटीक)

द्वितीयोऽध्यायः —:०:— [ जीर्णोद्धारे विशेषः ] अङ्गप्रत्यङ्गभग्नां तु मूर्त्तिं धीमान् विसर्जयेत् । नखाभरणमालास्त्रभग्नां तां न विवर्जयेत् ॥ १ ॥ [ एकत्र देवपूजानिषेधः ] गृहे लिङ्गद्वयं नार्च्यं गणेशत्रयमेव च । शक्तित्रयं तथा शङ्खं (१)मच्छादिदशकाङ्कितम् ॥ २ ॥ द्वे चक्रे द्वारकायास्तु शालिग्रामद्वयं तथा । द्वौ शङ्खौ नार्चयेत् तद्वत् सूर्ययुग्मं तथैव च ॥ ६ ॥ तेषां तु पूजनान्नूनमुद्वेगं प्राप्नुयाद् गृही । [ तुलस्या पूजानिषेधः ] तुलस्या नार्चयेच्चण्डीं (२)दीपं सूर्यं गणेश्वरम् ॥ ४ ॥ ब्रह्मादीनाञ्च देवानां देवीनाञ्च यथाक्रमम् । आयुधानि तथा वर्णं वाहनं कथयाम्यथ ॥ ५ ॥ ऋग्वेदादिप्रभेदेन कृतादियुगभेदतः । विप्रादिवर्णभेदेन चतुर्वक्त्रं चतुर्भुजम् ॥ ६ ॥ दक्षिणाधःकरात् सृष्ट्या जयमालां तथा (३)श्रुतम् । पुस्तं कमण्डलुं धत्ते सकूर्चः कमलासनः ॥ ७ ॥ इति कमलासनः । अक्षसूत्रं पुस्तकञ्च धत्ते चैव कमण्डलुम् । चतुर्वक्त्रा तु सावित्री श्रोत्रियाणां गृहे हिता ॥ ८ ॥ [ इति सावित्री ]

(१) ‘मत्स्यादी’ति स्यात् । (२) ‘नैव’ इति स्यात् । (३) ‘श्रुचम्’ इति स्यात् ।